Od 20 lat badamy Twoją krew.
Badanie mieszanka pyłków drzew wczesnych TX5 to test alergiczny z krwi oznaczający swoiste przeciwciała IgE skierowane przeciwko mieszaninie pyłków pięciu drzew pylących najwcześniej w sezonie:
Drzewa te należą do pierwszych roślin wiatropylnych aktywnych w Polsce każdego roku, a ich pyłki pojawiają się w powietrzu już od od stycznia/lutego do marca-kwietnia (w zależności od pogody i regionu). To sprawia, że osoby uczulone doświadczają objawów jeszcze w środku zimy.
Badanie jest szczególnie zalecane osobom, u których nawracające objawy kataru, kichania i łzawienia pojawiają się bardzo wcześnie wiosną lub nawet pod koniec zimy, jeszcze przed kwitnieniem brzozy.
Badanie może być wykonywane u dzieci poniżej 4. roku życia. Wyniki mogą też posłużyć do kwalifikacji do odczulania na pyłki drzew wczesnych.
Badanie mieszanka pyłków drzew wczesnych TX5 nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać jednak o kilku ważnych zasadach:
W odróżnieniu od badań pojedynczych alergenów, TX5 to test przesiewowy, który w jednym oznaczeniu sprawdza, czy pacjent jest uczulony na którąkolwiek z pięciu substancji wchodzących w skład mieszanki.
W skład mieszanki TX5 wchodzą pyłki:
Są to drzewa należące do kilku różnych rodzin botanicznych, jednak wszystkie wyróżnia bardzo wczesny sezon pylenia, przypadający na okres od stycznia/lutego do marca-kwietnia, czyli na czas, gdy większość innych roślin wiatropylnych jeszcze nie kwitnie.
Pyłki drzew wczesnych nie pełnią żadnej fizjologicznej roli w organizmie człowieka. Są zewnętrznymi alergenami środowiskowymi wdychanymi przez drogi oddechowe podczas sezonu pylenia. U osób nieuczulonych kontakt z pyłkami przebiega bez reakcji alergicznych.
U osób uczulonych układ odpornościowy zapamiętuje białka pyłków tych drzew jako substancje szkodliwe. Przy kolejnym kontakcie z pyłkami podczas sezonu pylenia reaguje uwolnieniem histaminy i innych substancji zapalnych, wywołując objawy alergiczne.
Olsza i leszczyna wyróżniają się tym, że są spokrewnione botanicznie z brzozą i należą do tej samej rodziny brzozowatych, co oznacza, że osoby uczulone na te drzewa często reagują krzyżowo na pyłek brzozy i odwrotnie.
Badanie wykonuje się w Punkcie Pobrań, gdzie personel pobiera próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego, tak jak przy standardowym badaniu krwi.
Pobrana próbka trafia do laboratorium, gdzie oznaczane jest stężenie swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko mieszaninie pyłków olszy, leszczyny, wiązu, wierzby i topoli.
Wynik jest podawany jako jedno zbiorcze oznaczenie dla całej mieszanki.
Wyniki badania mieszanka pyłków drzew wczesnych TX5 są interpretowane według standardowej skali klas swoistych IgE:
| Klasa | Stężenie IgE (kU/l) | Interpretacja |
| 0 | < 0,35 | Wynik ujemny, brak uczulenia |
| 1 | 0,35 – 0,69 | Uczulenie wątpliwe |
| 2 | 0,70 – 3,49 | Uczulenie niskie |
| 3 | 3,50 – 17,49 | Uczulenie umiarkowane |
| 4 | 17,50 – 49,99 | Uczulenie wysokie |
| 5 | 50,00 – 99,99 | Uczulenie bardzo wysokie |
| 6 | ≥ 100,00 | Uczulenie ekstremalnie wysokie |
Wynik dotyczy całej mieszanki pięciu alergenów łącznie. Dodatni wynik oznacza uczulenie na przynajmniej jeden z pięciu składników mieszanki, ale nie wskazuje, który konkretnie gatunek jest odpowiedzialny za uczulenie.
Pamiętaj, że wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami ze względu na zastosowane metody analityczne. Interpretację wyników zawsze pozostaw lekarzowi.
Niski lub ujemny poziom swoistych IgE dla mieszanki pyłków drzew wczesnych najczęściej oznacza brak uczulenia na żaden z pięciu pyłków wchodzących w jej skład.
Ujemny wynik u osoby z objawami alergicznymi może wskazywać na to, że jej dolegliwości są wywoływane przez inne alergeny wczesnowiosenne nieujęte w tej mieszance lub że objawy mają inne podłoże.
Wynik może być też ujemny u osób przyjmujących leki immunosupresyjne.
Niski lub ujemny wynik dla mieszanki TX5 oznacza, że żaden z pięciu badanych pyłków drzew wczesnych najprawdopodobniej nie jest przyczyną objawów alergicznych pacjenta.
Jeśli mimo ujemnego wyniku wczesnowiosenne objawy utrzymują się, lekarz może zalecić diagnostykę w kierunku uczulenia na brzozę (T3) lub szerszy panel pyłków drzew, ewentualnie testy skórne.
Dodatni wynik dla mieszanki TX5 wskazuje na uczulenie na przynajmniej jeden z pięciu pyłków wchodzących w jej skład. Do najczęstszych przyczyn wzrostu stężenia swoistych IgE dla tej mieszanki należą:
Wysoki poziom swoistych IgE dla mieszanki TX5 wiąże się z objawami sezonowymi pojawiającymi się wyjątkowo wcześnie w roku, bo już od przełomu zimy i wiosny, na długo przed sezonem pylenia traw i chwastów. Najczęstsze objawy to:
wodnisty katar, napadowe kichanie i uczucie zatkania nosa pojawiające się od stycznia lub lutego;
Badanie TX5 sprawdza uczulenie na mieszankę pięciu alergenów naraz i daje wynik zbiorczy, nie wskazując, który konkretnie gatunek odpowiada za uczulenie. Jest to ekonomiczne i szybkie badanie przesiewowe, idealne na pierwszy krok diagnostyczny.
Jeśli wynik TX5 jest dodatni i lekarz chce dokładnie wiedzieć, na które konkretnie drzewa pacjent jest uczulony, co jest istotne m.in. przy kwalifikacji do odczulania, może zlecić badania poszczególnych alergenów osobno lub wykonanie Zestawu inhalacyjnego – drzewa (10 alergenów), który oznacza każde drzewo indywidualnie.
Leszczyna i olsza są jedynymi pospolitymi drzewami w Polsce, które zaczynają pylić jeszcze w środku zimy, nierzadko już w styczniu lub w lutym, a przy łagodnych zimach nawet wcześniej.
Wystarczy kilka ciepłych i wietrznych dni, by stężenie ich pyłków w powietrzu osiągnęło poziom wywołujący objawy u osób uczulonych. Jest to niezwykła cecha odróżniająca alergię na drzewa wczesne od innych alergii pyłkowych i często sprawia, że pacjenci mylnie przypisują objawy infekcji wirusowej, nie podejrzewając alergii w zimowym miesiącu.
Nie zawsze. Jeśli lekarz planuje jedynie leczenie farmakologiczne alergii na drzewa wczesne, wynik TX5 może być wystarczający do postawienia diagnozy i wdrożenia terapii.
Jednak, gdy rozważana jest immunoterapia alergenowa (odczulanie), konieczne jest dokładne ustalenie, na które konkretnie alergeny pacjent jest uczulony, ponieważ preparaty do odczulania są dobierane dla konkretnych gatunków. W takim przypadku lekarz alergolog zleci badania poszczególnych alergenów osobno lub pogłębioną diagnostykę molekularną.