Od 20 lat badamy Twoją krew.
Badanie Stachybotrys atra (chartarum) IgG to badanie krwi wykrywające przeciwciała klasy IgG skierowane przeciwko alergenowi czarnej pleśni, zwanej popularnie „czarną pleśnią” lub „toksyczną pleśnią domową”. W odróżnieniu od badań swoistych IgE wykrywających alergię, oznaczenie IgG wskazuje na przewlekłą lub przebytą ekspozycję na ten grzyb i może świadczyć o rozwijającej się nadwrażliwości immunologicznej lub przewlekłym zatruciu mykotoksynami produkowanymi przez Stachybotrys. Badanie jest szczególnie zalecane osobom zamieszkującym lub pracującym w budynkach z widocznymi śladami czarnej pleśni, u których występują przewlekłe objawy ze strony układu oddechowego, neurologicznego lub immunologicznego niewyjaśnione innymi przyczynami.
Stachybotrys atra, znana również jako Stachybotrys chartarum lub czarna pleśń, to gatunek grzyba pleśniowego charakteryzujący się czarnym lub ciemnozielonym kolorem i wyjątkowo toksycznym działaniem na organizm człowieka. Grzyb ten zasiedla wilgotne materiały celulozowe, takie jak tynk, tapety, płyty gipsowo-kartonowe, drewno i tekstylia, i produkuje silnie toksyczne mykotoksyny z grupy trichotecenów, w tym satratoksynę G i H oraz verrucarin J, które są odpowiedzialne za toksyczne działanie na układ oddechowy, nerwowy i immunologiczny.
Badanie polega na oznaczeniu immunoglobuliny G (IgG) skierowanej przeciwko alergenowi występującemu w gatunku grzyba strzępkowego, Stachybotrys chartarum, czyli toksycznego grzyba, który przybiera postać czarnej pleśni i często występuje w budynkach o wysokim poziomie wilgotności.
Stachybotrys atra oddziałuje na organizm człowieka dwutorowo. Po pierwsze jej alergeny białkowe mogą wywoływać reakcje immunologiczne zarówno mediowane przez IgE (alergia natychmiastowa) jak i przez IgG (nadwrażliwość opóźniona i przewlekła ekspozycja), prowadząc do objawów ze strony dróg oddechowych i skóry. Po drugie produkowane przez ten grzyb mykotoksyny wywierają bezpośrednie toksyczne działanie na komórki układu oddechowego, nerwowego i immunologicznego, niezależnie od mechanizmów alergicznych. Przewlekła ekspozycja na mykotoksyny Stachybotrys atra może prowadzić do uszkodzenia błony śluzowej dróg oddechowych, zaburzeń funkcji układu odpornościowego, objawów neurologicznych oraz w skrajnych przypadkach do syndromu chorego budynku (Sick Building Syndrome). Podwyższony poziom IgG świadczy o tym, że organizm miał długotrwały kontakt z tym grzybem i wytworzył przeciwciała jako odpowiedź immunologiczną.
Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. Materiał trafia do laboratorium diagnostycznego, gdzie specjaliści przy użyciu metody immunoenzymatycznej (ELISA) oznaczają stężenie przeciwciał klasy IgG skierowanych przeciwko alergenowi Stachybotrys atra, oceniając czy poziom tych przeciwciał wskazuje na przewlekłą ekspozycję na czarną pleśń.
| Wynik | Interpretacja |
|---|---|
| Ujemny | Brak wykrywalnych przeciwciał IgG, brak ekspozycji lub ekspozycja zbyt krótka |
| Graniczny | Wątpliwy wynik wymagający powtórzenia badania lub dalszej diagnostyki |
| Dodatni | Obecność przeciwciał IgG świadcząca o przewlekłej ekspozycji na Stachybotrys atra |
Pamiętaj, że wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami ze względu na zastosowane metody analityczne. Interpretację wyników zawsze pozostaw lekarzowi.
Niski lub ujemny poziom przeciwciał IgG dla Stachybotrys atra najczęściej oznacza brak istotnej ekspozycji na tego grzyba lub zbyt krótki kontakt z nim, aby układ odpornościowy zdążył wyprodukować mierzalne ilości przeciwciał. Może być również wynikiem przyjmowania leków immunosupresyjnych obniżających produkcję przeciwciał lub ogólnego niedoboru immunoglobulin. Ujemny wynik nie wyklucza całkowicie obecności Stachybotrys w środowisku pacjenta, dlatego w razie podejrzenia zawilgocenia pomieszczeń warto zlecić badanie mykologiczne środowiska.
Niski lub ujemny poziom IgG zazwyczaj oznacza brak istotnej ekspozycji na czarną pleśń. Jeśli pacjent mimo ujemnego wyniku nadal doświadcza niewyjaśnionych objawów ze strony układu oddechowego lub neurologicznego, a w jego otoczeniu stwierdzono obecność pleśni, lekarz może zalecić poszerzenie diagnostyki o inne gatunki pleśni lub badanie mykologiczne powietrza w pomieszczeniu.
Wysoki poziom przeciwciał IgG dla Stachybotrys atra jednoznacznie wskazuje na przewlekłą lub intensywną ekspozycję na czarną pleśń, najczęściej związaną z zamieszkiwaniem lub pracą w zawilgoconym budynku z widocznymi śladami pleśni na ścianach, sufitach lub za meblami. Podwyższony poziom IgG może utrzymywać się przez długi czas nawet po usunięciu źródła pleśni i opuszczeniu skażonego pomieszczenia, ponieważ przeciwciała IgG pozostają w krwiobiegu przez wiele miesięcy po zakończeniu ekspozycji.
Wysoki poziom IgG dla Stachybotrys atra może wiązać się z szerokim spektrum objawów wynikających zarówno z reakcji immunologicznej jak i bezpośredniego toksycznego działania mykotoksyn. Do najczęstszych objawów należą przewlekły kaszel, duszność, krwioplucie, powtarzające się infekcje dróg oddechowych, bóle głowy, przewlekłe zmęczenie, zaburzenia koncentracji i pamięci określane jako mgła mózgowa, bóle stawów i mięśni, a także podrażnienie oczu, nosa i gardła. W cięższych przypadkach przewlekłej ekspozycji mogą wystąpić objawy neurologiczne, zaburzenia snu, depresja oraz obniżenie odporności prowadzące do nawracających infekcji.
Stachybotrys atra produkuje wyjątkowo silne trucizny biologiczne zwane mykotoksynami, w szczególności satratoksynę i trichoteceny, które uszkadzają komórki układu oddechowego, nerwowego i odpornościowego. W odróżnieniu od większości innych pleśni jej toksyczne działanie wynika nie tylko z reakcji alergicznej, ale z bezpośredniego zatrucia organizmu nawet u osób bez alergii. Właśnie dlatego Stachybotrys atra jest uważana za jeden z najgroźniejszych biologicznych zanieczyszczeń środowiska domowego.
Przeciwciała IgG pojawiają się we krwi zazwyczaj po kilku tygodniach od początku ekspozycji na czarną pleśń i mogą pozostawać wykrywalne przez wiele miesięcy, a nawet kilka lat po jej zakończeniu. Oznacza to, że badanie może wykazać dodatni wynik nawet długo po opuszczeniu skażonego pomieszczenia. Jest to jednocześnie zaleta tego badania, ponieważ pozwala potwierdzić przebytą ekspozycję nawet wtedy, gdy pacjent już nie przebywa w środowisku skażonym pleśnią.
Tak, przewlekłe zatrucie mykotoksynami Stachybotrys atra może być poważnym zagrożeniem dla zdrowia. Szczególnie niebezpieczna jest długotrwała ekspozycja, która może prowadzić do przewlekłych uszkodzeń płuc, zaburzeń neurologicznych, obniżenia odporności oraz w skrajnych przypadkach do krwotocznego zapalenia płuc, które jest stanem zagrożenia życia. Najbardziej narażone są dzieci, osoby starsze oraz osoby z osłabionym układem odpornościowym. W razie podejrzenia zatrucia należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem i opuścić skażone pomieszczenie.