Badanie prealbuminy

Prealbumina i albumina to dwa różne białka produkowane przez wątrobę, które różnią się przede wszystkim okresem półtrwania – albumina ma okres półtrwania wynoszący około 20 dni, natomiast prealbumina jedynie 2–3 dni, co sprawia że prealbumina znacznie szybciej reaguje na zmiany stanu odżywienia i funkcji wątroby, czyniąc go bardziej czułym i aktualnym wskaźnikiem metabolicznym. Albumina jest białkiem występującym w znacznie większym stężeniu we krwi i pełni przede wszystkim funkcję utrzymania ciśnienia onkotycznego osocza oraz transportu wielu substancji – hormonów, kwasów tłuszczowych, leków i bilirubiny – natomiast prealbumina pełni bardziej specyficzne funkcje transportowe, przenosząc hormony tarczycy i witaminę A, a jego stężenie we krwi jest znacznie niższe. Kluczowa różnica kliniczna polega na tym, że prealbumina jest znacznie lepszym wskaźnikiem aktualnego stanu odżywienia i wczesnego niedożywienia – jego poziom spada już po kilku dniach niedoboru białka i kalorii, podczas gdy albumina ze względu na długi okres półtrwania obniża się dopiero po kilku tygodniach przewlekłego niedożywienia, co sprawia że jest mniej przydatna w monitorowaniu skuteczności krótkoterminowego leczenia żywieniowego.

Zbyt niskie stężenie prealbuminy we krwi najczęściej wskazuje na niedożywienie białkowo-energetyczne – niedobór białka i kalorii w diecie prowadzi do zmniejszenia syntezy prealbuminy w wątrobie już po kilku dniach, co czyni ten parametr wyjątkowo czułym wczesnym wskaźnikiem niedożywienia. Obniżony poziom prealbuminy może być również wynikiem chorób wątroby – marskości, zapalenia wątroby lub niewydolności wątroby – które upośledzają syntezę tego białka niezależnie od stanu odżywienia, a także stanów zapalnych, infekcji i urazów, w których prealbumina jako białko ujemnej fazy ostrej jest zużywane przez organizm w odpowiedzi na stan zapalny. Warto pamiętać, że interpretacja obniżonego poziomu prealbuminy wymaga uwzględnienia aktualnego stanu klinicznego pacjenta – u osoby z aktywnym stanem zapalnym niski poziom prealbuminy może wynikać z reakcji ostrej fazy, a nie z niedożywienia, dlatego wynik zawsze należy interpretować łącznie z innymi parametrami laboratoryjnymi, takimi jak CRP, albumina i morfologia krwi.

Zbyt wysokie stężenie prealbuminy we krwi jest zjawiskiem stosunkowo rzadkim i zazwyczaj nie ma poważnego znaczenia klinicznego – może wynikać z odwodnienia organizmu prowadzącego do zagęszczenia białek osocza, przewlekłej choroby nerek z białkomoczem powodującej kompensacyjny wzrost syntezy białek w wątrobie lub stosowania kortykosteroidów i androgenów stymulujących produkcję białek wątrobowych. W niektórych przypadkach podwyższony poziom prealbuminy może być obserwowany u pacjentów z niedoczynnością tarczycy – ze względu na zmniejszony katabolizm białek – lub u osób stosujących dietę bogatą w białko przez dłuższy czas. Podwyższony poziom prealbuminy wymaga konsultacji z lekarzem i oceny w kontekście całościowego obrazu klinicznego pacjenta, jednak w przeciwieństwie do obniżonego poziomu, zazwyczaj nie wskazuje na poważne zaburzenia metaboliczne i nie wymaga natychmiastowego leczenia.