Badanie lipaza
Badanie poziomu lipazy to badanie laboratoryjne oceniające aktywność tego enzymu trzustkowego we krwi, będące jednym z najważniejszych i najdokładniejszych testów w diagnostyce ostrego zapalenia trzustki oraz innych chorób tego narządu.
Od 20 lat badamy Twoją krew.
4.7 / 5
Krótki opis badania
Badanie lipazy to badanie krwi mierzące aktywność lipazy, enzymu produkowanego głównie przez trzustkę i odpowiedzialnego za trawienie tłuszczów w przewodzie pokarmowym. Podwyższona aktywność lipazy we krwi jest czułym i swoistym wskaźnikiem uszkodzenia trzustki, szczególnie w przebiegu ostrego zapalenia trzustki, gdzie jej poziom wzrasta już w ciągu kilku godzin od początku choroby i utrzymuje się podwyższony przez dłużej niż aktywność amylazy. Badanie jest zalecane przy silnym bólu brzucha szczególnie w okolicy nadbrzusza, podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki, przewlekłych chorobach trzustki, kamicy żółciowej oraz monitorowaniu pacjentów po operacjach trzustki.
Cena
Koszt badania zaczyna się od 38.00 zł. Cena może różnić się w zależności od Punktu Pobrań.
Czas oczekiwania na wynik
Standardowy czas oczekiwania na wynik badania wynosi 1 dzień. Podany czas oczekiwania jest liczony od następnego dnia roboczego po pobraniu.
Jak odebrać wynik?
- Na koncie my.synevo.pl. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
- Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
- W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.
Przygotowanie do badania
Badanie lipazy nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:
- Badanie najlepiej wykonać rano, na czczo.
- Przed badaniem można wypić maksymalnie 1 szklankę niegazowanej wody.
- Przed badaniem należy bezwzględnie unikać spożywania alkoholu przez co najmniej 24 godziny, ponieważ alkohol jest jedną z najczęstszych przyczyn zapalenia trzustki i może wpływać na wynik badania.
- Przed badaniem należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich, szczególnie leki moczopędne, kortykosteroidy i opioidowe leki przeciwbólowe, mogą wpływać na aktywność lipazy.
Czym jest lipaza?
Lipaza jest enzymem, wytwarzanym głownie w trzustce i wydzielanym do światła przewodu pokarmowego. W jelicie cienkim bierze udział w procesie trawienia tłuszczów- rozkłada triglicerydy na kwasy tłuszczowe i glicerol. We krwi występuje w niewielkich ilościach.
Kiedy komórki trzustki są uszkodzone lub przewody trzustkowe są niedrożne (zatkane przez kamień, uciśnięte przez guz), do krwi przechodzą większe ilości lipazy oraz amylazy (inny enzym wytwarzany przez trzustkę, który bierze udział w metabolizmie węglowodanów). Oba enzymy pojawiają się we krwi w tym samym czasie, ale poziom lipazy pozostaje podwyższony dłużej niż amylazy (przez 7-10 dni).
Kiedy wykonać badanie lipazy?
Badanie lipazy w surowicy znajduje zastosowanie we wskazaniach takich jak:
- diagnoza i kontrola leczenia ostrego zapalenia trzustki;
- rozpoznanie i monitorowanie przewlekłego zapalenia trzustki;
- diagnostyka innych chorób trzustki, w szczególności uszkadzających jej miąższ;
- potwierdzenie zapalenia otrzewnej.
Badanie lipazy w surowicy jest zwykle zamawiany w połączeniu z badaniem amylazy w surowicy. Jeśli oba wskaźniki są podwyższone, prawdopodobnie jest to choroba trzustki.
Jeśli poziom amylazy jest podwyższony, ale lipaza jest normalna, pacjent może mieć chorobę innego narządu, np. wrzód żołądka lub dwunastnicy, zapalenie gruczołów ślinowych, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, chorobę Leśniowskiego-Crohna, niedrożność jelit, makroamylasemię.
Kto powinien wykonać badanie lipazy?
Badanie lipazy w surowicy wykonuje się, jeśli pacjent zgłasza objawy chorób trzustki:
- gorączka
- tłuste stolce
- nudności z wymiotami lub bez
- silny ból w górnej części brzucha
- ból pleców
- przyspieszone tętno
- utrata masy ciała
- brak apetytu
Materiał do badania
- krew żylna
Metoda badania
- spektrofotometryczna
Podwyższona lipaza
Podwyższona lipaza w surowicy występuje w stanach takich jak:
- choroby trzustki: zapalenie trzustki pochodzenia alkoholowego i niealkoholowego, rak trzustki
- inne choroby: zapalenie pęcherzyka żółciowego, zawał jelit, niedrożność jelit, marskość wątroby
- hemodializa
- przewlekła niewydolność nerek
- przyjmowanie opiatów.
Obniżenie stężenia lipazy może wystąpić w przypadkach takich jak:
- przewlekłe niszczenie miąższu trzustki: mukowiscydoza, cukrzyca typu 1.
Rola lipazy w organizmie
Lipaza pełni kluczową rolę w trawieniu tłuszczów, katalizując rozkład trójglicerydów na wolne kwasy tłuszczowe i glicerol w świetle jelita cienkiego przy współudziale żółci emulgującej tłuszcze. Bez prawidłowego działania lipazy trzustkowej wchłanianie tłuszczów z pożywienia byłoby niemożliwe, co prowadziłoby do niedoborów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) i niedoborów energetycznych. Ponadto lipaza uczestniczy w metabolizmie lipoprotein we krwi, regulując poziom trójglicerydów i wpływając na gospodarkę lipidową organizmu. Niedobór lipazy trzustkowej, wynikający z uszkodzenia trzustki w przebiegu jej chorób, prowadzi do zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki objawiającej się tłuszczowymi stolcami, biegunką i utratą masy ciała.
Na czym polega badanie?
Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego, najlepiej rano i na czczo. Materiał trafia do laboratorium diagnostycznego, gdzie specjaliści przy użyciu metody kolorymetrycznej lub turbidymetrycznej oznaczają aktywność lipazy w surowicy krwi, oceniając czy mieści się ona w prawidłowym przedziale referencyjnym.
Lipaza norma
- Noworodki: <34,00
- Dzieci (1-12 lat): <31,00
- Dzieci (16-18 lat): <55,00
- Dorośli: <60,00 IU/l
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy dieta wpływa na poziom lipazy?
Tak, dieta może wpływać na poziom lipazy, dlatego badanie zaleca się wykonywać na czczo. Spożycie posiłku bogatego w tłuszcze bezpośrednio przed badaniem może przejściowo podwyższać aktywność lipazy we krwi i fałszować wynik. Długoterminowo dieta wysokotłuszczowa i regularne spożywanie alkoholu obciążają trzustkę i mogą przyczyniać się do stopniowego wzrostu aktywności lipazy. Warto też wiedzieć, że bardzo restrykcyjne diety i głodzenie mogą przejściowo obniżać jej poziom.
Czy intensywny wysiłek fizyczny wpływa na wynik badania lipazy?
Intensywny wysiłek fizyczny może przejściowo wpływać na aktywność lipazy we krwi, choć jego wpływ jest znacznie mniejszy niż w przypadku enzymów mięśniowych takich jak CK czy AST. Bardzo intensywny wysiłek fizyczny, szczególnie długotrwały, może powodować przejściowy wzrost aktywności lipazy związany z ogólną reakcją organizmu na przeciążenie i zmiany w przepływie krwi przez narządy wewnętrzne. Dlatego przed badaniem zaleca się unikanie intensywnego wysiłku przez co najmniej 24 godziny.
Czy badanie lipazy jest zalecane przy cukrzycy?
Tak, badanie lipazy jest szczególnie zalecane przy cukrzycy, i to z kilku powodów. Po pierwsze trzustka jest narządem produkującym zarówno insulinę jak i lipazę, więc choroby trzustki mogą jednocześnie zaburzać obie jej funkcje. Po drugie przewlekłe zapalenie trzustki, które powoduje podwyższoną lipazę, może być przyczyną cukrzycy typu 3c wynikającej z uszkodzenia trzustki. Po trzecie u pacjentów z cukrzycą typu 1 i 2 ryzyko chorób trzustki jest wyższe niż w populacji ogólnej, dlatego kontrola lipazy jest ważnym elementem monitorowania ich stanu zdrowia.
Akcja Profilaktyczna
Tylko dziś
-25%
na wszystkie badania i pakiety
kod: KW25
Kod ważny do 19.04.2026
Akcja Profilaktyczna
do -30%
na zamówienie z 5+ badaniami
4 badania - zniżka 20%
5+ badań - zniżka 30%
kod: KW5
Kod ważny do 09.04.2026