Sepsa

Zapoznaj się najnowszymi informacjami

Sepsa to ogólnoustrojowa reakcja organizmu na zakażenie, czyli zespół określonych objawów chorobowych, spowodowany gwałtowną reakcją organizmu na zakażenie mogący prowadzić do postępującej niewydolności wielu narządów, wstrząsu i śmierci. Jak więc ma się ta definicja do sensacji dziennikarskich opisujących „Zakażenie sepsą”, „Szczepionka na sepsę”? Czy w ogóle jest to problem nowy, czy towarzyszący ludzkości od dawna?

Dziwnym językiem ale już w starożytnym Egipcie pisano (malowano?) hieroglify o istocie zwanej u-khhed-u, która zamieszkuje w jelitach, gdzie zaczyna swoje działanie, dostaje się do naczyń, wędruje do serca i zabija.

By jednak jeszcze bardziej utrudnić zrozumienie sepsy konieczne jest wprowadzenie pojęcia SIRS. To zespół ogólnoustrojowej odpowiedzi zapalnej (Systemic Inflamatory Response Syndrome). Jeśli powstaje on w odpowiedzi na zakażenie (najczęściej bakteryjne) to właśnie tworzy sepsę. Czyli, reasumując, zakażenie wraz z SIRS to zjawisko sepsy. Szczepionka czy zakażenie wspomniane we wstępie dotyczą jedynie jednego z elementów sepsy. Oczywiście by doszło do uogólnionej reakcji muszą zaistnieć inne czynniki z uwzględnieniem predyspozycji genetycznych, czy stanu układu immunologicznego. Niezależnie od wszystkich bardzo dobrze poznanych i wielu słabo udokumentowanych czynników sprzyjających wystąpieniu sepsy najważniejsze jest by rozpoznać ten stan jak najwcześniej i rozpocząć właściwe leczenie. Przyjmuje się, że każde opóźnienie rozpoznania sepsy o godzinę zwiększa ryzyko śmierci o 7%. Jeśli tak ważne jest wczesne rozpoznanie to jakie są sugerujące sepsę objawy?

Niestety wczesne objawy nie są w pełni swoiste. Wśród podstawowych wymienia się:

  • Ciepłota > 38° C lub < 36° C
  • Tętno > 90/min.
  • Oddech > 20/min. lub p CO2 < 32 mm Hg
  • Leukocyty >12 000/mL lub < 4 000/ mL lub > 10% pałeczek w rozmazie krwi obwodowej.

Poza konsensusem wymienia się objawy:

  • Niewyjaśniona przyczyna wstrząsu
  • Zespół splątania (starsi pacjenci)
  • Hipotermia – ciężka posocznica
  • Wysypka lub obwodowe zmiany zgorzelinowe (meningokokemia)
  • Niewyjaśnione zmiany w funkcji nerek i wątroby
  • Trombocytopenia jako przejaw Zespołu Wykrzepiania Wewnątrznaczyniowego (DIC)
  • Wzrost stężenia białek ostrej fazy

Dodatkowo mogą wystąpić także potliwość, dreszcze, duszność, nudności, wymioty, biegunka, bóle głowy.

Bardzo ważnym elementem diagnostycznym są badania laboratoryjne. Typowe badanie mikrobiologiczne może trwać zbyt długo. Tu użyteczne staje się badanie morfologii krwi obwodowej (zmiany jak wymieniono wyżej) czy ocean stężenia CRP. Niestety nie zawsze jest to wystarczające. Dla oceny występowania uogólnionego zakażenia bakteryjnego bardzo przydatnym jest prokalcytonina (PCT). Wszystkie dotychczasowe badania potwierdzają jej użyteczność w diagnostyce sepsy. Dodatkowo, również ma ona wartość prognostyczną I powinna być wykorzystywana w monitorowaniu przebiegu choroby I leczenia.

Próbując określić grupy osób narażone na występienie sepsy należy przyjąć, że największe ryzyko dotyczy:

  • Skrajne grupy wiekowe (dzieci, osoby w podeszłym wieku)
  • Choroby nowotworowe (zarówno w przebiegu chemio- i radioterapii jak i nieleczone)
  • Choroby metaboliczne (np. cukrzyca)
  • Nieleczone wrota zakażeń
  • Alkoholizm, narkotyki, anaboliki
  • Przewlekłe zakażenia bakteryjne (owrzodzenia, zakażenia układu moczowego).

Badanie ogólne moczu powinno więc wchodzić w panel badań wykonywanych w przypadku podejrzenia sepsy lub ryzyka jej wystąpienia. Obejmuje ono nie tylko obecność drobnoustrojów. Ponadto, ponieważ funkcja nerek ulega zaburzeniu jako jedna z pierwszych przydatne jest badanie stężenia kreatyniny.

Pomimo ogromnego postępu jaki dokonał się w zrozumieniu mechanizmów sepsy śmiertelność jest nadal wysoka. Oceniając wiele przypadków opisanych w piśmiennictwie medycznym nasuwa się jeden najważniejszy wniosek. Nie lekceważmy jakichkolwiek zakażeń!

Szczególnie w okresie wakacyjnym istotne staje się zwracanie uwagi na dorbne wrota zakażenia. Oczywiście nie należy ulegać panice. Nie każde skaleczenie musi stanowić element otwierający wrota sepsie. Niemniej jeśli pojawią się objawy wymienione powyżej należy zachować najdalej idącą czujność.

Scroll Up