Krztusiec (inaczej koklusz) jest ostrą chorobą zakaźną. Jego historia sięga XVI wieku, gdy typowym objawem były napady intensywnego suchego kaszlu, które mogły kończyć się nagłą śmiercią niemowląt. Pomimo dostępności szczepień ochronnych, w ostatnim roku obserwuje się niepokojący wzrost liczby zachorowań na krztusiec. Spadek poziomu wyszczepialności oraz wygasanie odporności poszczepiennej przyczyniają się do rozprzestrzeniania się infekcji. Choroba niesie największe zagrożenie wśród noworodków i niemowląt, dlatego tak ważne jest, aby kobiety w ciąży oraz inne osoby, które mają kontakt z małymi dziećmi, zaszczepiły się ponownie na krztusiec.
Krztusiec jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterię Bordetella pertussis. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową – przez kaszel lub kichnięcie. Objawy u osoby zainfekowanej pojawiają się po około 5-21 dniach (najczęściej 7-14).
Objawy krztuśca różnią się od okresu choroby:
Warto wiedzieć:
Krztusiec u dzieci zwykle zaczyna się jak zwykłe przeziębienie, a objawy zaczynają się nasilać po około 1-2 tygodniach.
Pierwsze objawy krztuśca u dzieci to:
Następnie po 1-2 tygodniach może wystąpić:
U noworodków i niemowląt występuje sinica oraz bezdechy, które mogą być jedynym objawem choroby.
Wiele takich przypadków kończy się hospitalizacją, a u niemowląt śmiertelność szacuje się na poziomie 1%. Należy zachować czujność, ponieważ objawy mogą przypominać infekcję wirusową, np. spowodowaną wirusem RSV albo grypą, co wymaga dokładnej diagnostyki.
Niemowlęta i małe dzieci są w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia powikłań po zakażeniu krztuścem. Najczęstsze powikłania to:
U niektórych noworodków i niemowląt przebieg krztuśca może być bardzo poważny, a powikłania mogą nawet zagrażać ich życiu.
Aby zdiagnozować zakażenie krztuścem, należy wykonać badania laboratoryjne, które pozwolą wykryć bakterię Bordetella pertussis. W diagnostyce choroby kluczowe są dwa rodzaje testów: badanie PCR oraz oznaczanie przeciwciał. PCR (reakcja łańcuchowa polimerazy) to metoda, która pozwala wykryć materiał genetyczny bakterii Bordetella pertussis – szczególnie skuteczna jest w pierwszych tygodniach choroby, gdy bakterie są jeszcze obecne w drogach oddechowych. Próbka pobierana jest zwykle z nosa lub gardła za pomocą wymazówki.
Badanie przeciwciał w krwi żylnej może być pomocne w późniejszych stadiach choroby, gdy układ odpornościowy zdążył wytworzyć odpowiedź immunologiczną. Zalecane jest oznaczenie przeciwciał klasy:
Wykonanie powyższych badań u osób z przedłużającym się kaszlem pozwala na szybsze rozpoznanie choroby oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Krztusiec zazwyczaj leczy się antybiotykami, dzięki którym zmniejsza się ryzyko rozprzestrzeniania się choroby. Antybiotykoterapia działa najlepiej, gdy zostanie wdrożona na wczesnym etapie zakażenia, przed wystąpieniem napadów kaszlu.
U niemowląt i małych dzieci konieczne może być leczenie szpitalne. Ma to na celu złagodzenia objawów oraz zapewnienia dodatkowego tlenu, jeśli będzie to konieczne.
Najlepszą metodą zapobiegania zachorowania na krztusiec jest szczepienie DTP (błonica, tężec, krztusiec). Szczepionkę podaje się kilkukrotnie w dzieciństwie. Także zalecane jest przyjmowanie dawek przypominających u dorosłych co 10 lat. Rekomenduje się również szczepienie kobiet w ciąży (pomiędzy 27-36 tygodniem ciąży), aby zapobiec zakażeniu chorobą matki i przeniesieniu jej na dziecko. Dodatkowo zaleca się wdrażanie leczenia u osób, które miały kontakt z chorym na krztusiec.
Przy profilaktyce ważne jest także, unikanie kontaktu z osobami, które mogą być zakażone, a także częste mycie rąk.
Artykuł powstał we współpracy z Diagnostą Laboratorium Synevo.
Źródła:
-30%
na wszystkie badania i pakiety
przy zamówieniu od 300 zł
kod: OFF30
Kod ważny do 26.02.2026
-25%
Zniżka dowolne na badania i pakiety.
kod: LUT25
Kod ważny do 24.02.2026
