Odpowiednie nawodnienie organizmu to jeden z najprostszych i najskuteczniejszych sposobów na wsparcie pracy układu moczowego. Każdego dnia warto wypijać od 1,5 do 2 litrów wody, a w okresie letnim – nawet do 3 litrów. Najlepiej wybierać wodę niegazowaną, niskozmineralizowaną, która nie obciąża nerek. Zamiast pić duże ilości na raz, lepiej sięgać po wodę często, małymi łykami, mniej więcej co godzinę.
Badanie ogólne moczu
Badanie ogólne moczu to jedno z podstawowych, a zarazem najbardziej informatywnych badań przesiewowych. Pozwala ocenić nie tylko pracę nerek i dróg moczowych. Zmiany w barwie, ciężarze właściwym czy obecność białka, glukozy albo krwi mogą być pierwszym sygnałem infekcji, stanu zapalnego lub zaburzeń metabolicznych.
Od 20 lat badamy Twoją krew.
Krótki opis badania
Badanie ogólne moczu jest wykonywane w celach diagnostycznych, przesiewowych, do monitorowania leczenia i/lub oceny postępu procesu chorobowego. Wykonuje się je nie tylko wtedy, gdy pojawiają się objawy (np. pieczenie przy oddawaniu moczu, ból w dole brzucha, zmiana barwy moczu), ale też profilaktycznie – bo potrafi wychwycić pierwsze sygnały problemów z nerkami i drogami moczowymi jeszcze zanim dadzą o sobie znać. Ocenia się w nim m.in. cechy fizykochemiczne moczu, co bywa pomocne również w monitorowaniu leczenia i w obserwacji chorób ogólnoustrojowych, które mogą wtórnie wpływać na nerki.
Cena
Koszt badania zaczyna się od 22.00 zł. Cena może różnić się w zależności od Punktu Pobrań.
Czas oczekiwania na wynik
1 dzień roboczy.
Jak odebrać wynik badania?
- Na koncie my.synevo. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
- Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
- W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.
Jak się przygotować do badania moczu?
Prawidłowe przygotowanie do procedury pobrania moczu najczęściej decyduje o wiarygodności wyniku. Czynniki przedanalityczne, które mogą wpływać na wynik to:
- dieta – rodzaj i ilość spożywanych pokarmów może wpływać na barwę, odczyn moczu oraz pojawienie się zwiększonej ilości kryształów, fosforanów/moczanów bezpostaciowych, kwasu moczowego.
- wysiłek fizyczny – aby zminimalizować wpływ ćwiczeń fizycznych i/lub pozycji ciała na wynik badania moczu, zaleca się badanie próbek porannych (forsowne ćwiczenia mogą sprzyjać wystąpieniu białkomoczu i pojawieniu się wałeczków szklistych i ziarnistych w moczu).
- zanieczyszczenie próbki – zaleca się wykonanie badania po zachowaniu minimalnego czasu abstynencji płciowej (przynajmniej 3 dni). Nie zaleca się badania moczu w okresie okołomenstruacyjnym.
Należy także pamiętać, że:
- w czasie ciąży może być obserwowana fizjologiczna leukocyturia (zbyt duża liczba leukocytów) i glukozuria (tzw. cukromocz, zbyt duże stężenie glukozy).
Na czym polega badanie ogólne moczu?
Jest to badanie nieinwazyjne dla pacjenta, a analiza laboratoryjna badania obejmuje następujące elementy:
- Ocena cech fizykochemicznych moczu – barwa, przejrzystość, ciężar właściwy, pH, obecność białka, glukozy, ciał ketonowych, krwi, esterazy leukocytarnej (leukocytów), azotynów (bakterii), bilirubiny i urobilinogenu.
Rola układu moczowego w organizmie
Układ moczowy to złożony system, którego główną funkcją jest wydalanie z organizmu zbędnych produktów przemiany materii przy jednoczesnym utrzymaniu prawidłowej równowagi wodno – elektrolitowej i kwasowo – zasadowej.
Podstawowe funkcje nerek obejmują:
- regulację wydalania z organizmu wody, elektrolitów oraz produktów przemiany materii,
- udział w kontroli ciśnienia tętniczego krwi,
- utrzymanie prawidłowej objętości płynu pozakomórkowego i jego osmolarności,
- zachowanie równowagi kwasowo-zasadowej,
- regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej oraz magnezowej,
- wpływ na czynność szpiku kostnego,
- udział w procesach metabolicznych organizmu.
Zaburzenia funkcjonowania układu moczowego mogą prowadzić do szerokiego spektrum problemów: od krótkoterminowych (np. zatrzymanie wody w organizmie, obrzęki, nadciśnienie), do długoterminowych (takich jak przewlekła choroba nerek czy zaburzenia gospodarki mineralnej).
Dlatego warto wykonywać badanie ogólne moczu regularnie, np. raz w roku w ramach profilaktyki.
Jak pobrać próbkę moczu do badania?
By prawidłowo pobrać próbkę moczu:
- Zaopatrz się w czysty, suchy (jednorazowy) pojemnik, dostępny w aptece lub w Punkcie Pobrań.
- Umyj ręce wodą z mydłem, dokładnie oczyść okolice ujścia cewki moczowej (kobiety: przód → tył; mężczyźni: po odciągnięciu napletka).
- Materiał pobierz ze środkowego strumienia moczu (zwykle potrzeba 50-100 ml moczu, resztę moczu należy oddać do toalety).
- Zamknij szczelnie pojemnik, zabezpiecz przed przypadkowym otwarciem.
Porcję materiału należy dostarczyć możliwie jak najszybciej do laboratorium. Jeśli nie możesz tego zrobić, przechowaj próbkę w lodówce w temperaturze 2-8°C, maksymalnie do 4 godzin.
Kiedy należy wykonać badanie ogólne moczu?
Badanie ogólne moczu należy wykonać u pacjentów, u których występują m.in następujące dolegliwości:
- Objawy zakażenia układu moczowego (bolesne oddawanie moczu, uczucie parcia na pęcherz, ból podbrzusza).
- Obecność krwi w moczu lub inne widoczne zmiany wyglądu moczu.
- Gorączka o nieznanej przyczynie.
- Ból w okolicy lędźwiowej.
Jeśli doświadczasz tych przypadłości, koniecznie wykonaj badanie.
Badanie ogólne moczu – wartości referencyjne (normy)
Badanie testami paskowymi, oceniające parametry fizykochemiczne:
- pH: 4,5 – 8,0
- Gęstość względna (ciężar właściwy moczu): 1,023 – 1,035 g/ml
- Obecność białka w moczu: nieobecne
- Glukoza: nieobecna
- Ciała ketonowe: nieobecne
- Bilirubina: nieobecna
- Urobilinogen: < 1 mg/dl
- Erytrocyty / Hb (krew utajona): nieobecne
- Esteraza leukocytów: nieobecna
- Azotyny: nieobecne
Pamiętaj, że podane wartości referencyjne mogą zależeć od metody i analizatora, na którym wykonuje się to badanie. Każdą swoją wątpliwość należy zawsze skonsultować z lekarzem!
Przyczyny odchyleń podanych powyżej zakresów referencyjnych
Wynik badania moczu mogą odbiegać od zakresów w wielu różnych sytuacjach klinicznych – poznaj przykładowe z nich:
- wpływ diety (np. wysokobiałkowej, wegetariańskiej/wegańskiej, niskowęglowodanowej, a także w przypadku głodówek),
- nieprawidłowego nawodnienia organizmu (zarówno odwodnienie, jak i nadmierne spożycie płynów może wpływać na wynik badania laboratoryjnego),
- zmiany w parametrach mogą także wskazywać na dysfunkcję nerek (np. kłębuszkowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek, odmieniczkowe zapalenia nerek, niewydolności nerek).
- chorób metabolicznych (cukrzycy, zespołu Cushinga, chorób tarczycy),
- zakażeń układu moczowego (zakażeń bakteryjnych, infekcji grzybicznych, zapalenia pęcherza),
- pozanerkowe czynniki chorobowe (niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze).
Oprócz tego na wynik badania może mieć wpływ: nadmierny wysiłek fizyczny, ciąża, gorączka, przewlekły stres czy niektóre zaburzenia hormonalne (np. niedobór ADH).
Jakie objawy mogą wskazać nieprawidłowości w badaniu moczu?
Nieprawidłowy wynik badania moczu często idzie w parze z objawami, które mogą sygnalizować zaburzenia pracy nerek, dróg moczowych lub innych narządów.
Warto zwrócić uwagę na:
- zmiany zabarwienia moczu (krwiomocz, ciemne zabarwienie, bardzo jasne zabarwienie, zmętnienie, spieniony mocz),
- objawy związane z oddawaniem moczu (ból i pieczenie podczas mikcji, częstomocz, nocne wybudzenia w celu oddania moczu),
- objawy towarzyszące chorobom nerek (obrzęki poranne wokół oczu, obrzęki kostek i nóg narastające w ciągu dnia, nadciśnienie, przybieranie na wadze),
- objawy zaawansowanej niewydolności nerek (przewlekłe zmęczenie, problemy z koncentracją, duszności, skurcze, zespół niespokojnych nóg, mrowienie w palcach),
- objawy ogólnoustrojowe (gorączka, dreszcze, ból w okolicy lędźwiowej, nudności, brak apetytu, ból brzucha).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jak przygotować się do pobierania moczu?
W dniach poprzedzających oddanie próbki do badania ogólnego moczu zachowaj zwykłą dietę i optymalne nawodnienie.
Oprócz tego unikaj nadmiernego wysiłku fizycznego oraz współżycia płciowego.
Przed pobraniem próbki, zaleca się zachowanie standardowej higieny narządów moczowo-płciowych (ujście cewki moczowej u kobiet i napletek u mężczyzn należy umyć czystą wodą i osuszyć jednorazowym, papierowym ręcznikiem).
Kiedy należy wykonać badanie ogólne moczu?
Badanie ogólne moczu warto wykonać, gdy pojawiają się objawy – ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu, częstomocz, trudności w jego rozpoczęciu czy nietrzymanie.
Niepokojący sygnał stanowią też zmiany w wyglądzie moczu: krwiomocz, zmętnienie, pienienie się, nieprzyjemny zapach lub zbyt ciemne zabarwienie.
Badanie jest zalecane przy bólu w podbrzuszu, okolicy lędźwiowej lub nerek, w przypadku gorączki o nieznanym pochodzeniu, obrzęków, senności czy metalicznego posmaku w ustach.
Częstszej kontroli wymagają pacjenci zmagający się z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, otyłością, chorobami serca.
Co wchodzi w skład badania ogólnego moczu?
W ramach badania ogólnego moczu wykonuje się ocenę jego cech fizykochemicznych (barwa, przejrzystość, zapach, pH, ciężar właściwy, obecność białka, glukozy, bilirubiny, ciał ketonowych, azotynów w moczu i innych związków).
Bibliografia:
- Zalecania Polskiego Towarzystwa Laboratoryjnej dotyczące badania upostaciowionych elementów moczu w medycznym laboratorium diagnostycznym 2019.
- Bogdan Solnica, Aldona Dembińska-Kieć, Jerzy W. Naskalski. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, wydanie 5.