Borelioza z Lyme jest wielonarządową chorobą wywoływaną przez bakterie krętki z rodzaju Borrelia burgdorferi sensu lato, przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes. Jej diagnostyka jest trudna ze względu na specyfikę bakterii, ale kluczowa, gdyż skuteczność leczenia zależy od wczesnego rozpoznania. Badanie na boleriozę zaleca się wykonać od pojawienia się pierwszych objawów tj. rumień wędrujący, bóle stawów czy gorączka.
Bakteria wywołująca chorobę została wyizolowana dopiero w 1982 r. przez Williego Burgdorfer’a i nazwana jego nazwiskiem. Było to uwieńczenie badań prowadzonych nad tajemniczą chorobą z Old Lyme (Connecticut, USA), przebiegającą z zapaleniem stawów, głównie u dzieci.
W Polsce po raz pierwszy opis przypadku rumienia wędrującego został przedstawiony przez Rosnera w 1948 r., natomiast zachorowania na boreliozę z Lyme zaczęto rozpoznawać dopiero od lat 80. XX wieku. Borelioza z Lyme podlega obowiązkowi zgłoszenia do służb sanitarnych od 1996 r. Liczba zachorowań systematycznie wzrasta, co niekoniecznie oznacza rzeczywisty wzrost częstości występowania choroby. Z pewnością na częstsze rozpoznawanie ma również wpływ większa świadomość objawów i lepsza dostępność diagnostyki.
Jakie kleszcze przenoszą boreliozę?
Na świecie występuje wiele gatunków kleszczy. W Polsce najważniejszym wektorem bakterii wywołującej boreliozę jest kleszcz pospolity (Ixodes ricinus), jednak borelioza nie rozwija się u każdego ugryzionego.
Co warto wiedzieć o ryzyku zakażenia?
Jeszcze w latach 90. XX wieku, ze względu na różnorodny przebieg i mnogość objawów, boreliozę nazywano „małpą wszystkich chorób”. Krętki mogą wywoływać objawy przypominające inne jednostki chorobowe, co znacznie utrudnia diagnostykę i leczenie. Szczególnie problematyczne są zakażenia bezobjawowe lub o niespecyficznych objawach, które nie są kojarzone z ukąszeniem przez kleszcza.
Warto wiedzieć:
Rumień wędrujący: powiększające się zaczerwienienie o średnicy >5 cm, z centralnym przejaśnieniem, pojawiające się między 6. a 60. dniem od ukąszenia. Jest to najbardziej charakterystyczny objaw, występujący u 70–80% zakażonych. Zmiana skórna ustępuje samoistnie po 3–4 tygodniach.
Objawy ogólne: objawy grypopodobne (gorączka, bóle głowy, mięśni, stawów, zmęczenie). U 40% chorych z rumieniem wędrującym występują równolegle.
Objawy stawowe:
Objawy neurologiczne (neuroborelioza):
Zapalenie mięśnia sercowego (Lyme carditis):
Dotyczy 8–10% chorych. Zwykle prowadzi do zaburzeń przewodnictwa przedsionkowo-komorowego (bloków AV).
Inne zmiany skórne:
Objawy późniejsze mogą obejmować:
Diagnostyka boreliozy opiera się na badaniach serologicznych:
W niektórych przypadkach stosuje się test LTT (transformacji limfocytów), który pomaga ocenić aktywność odpowiedzi komórkowej i monitorować skuteczność leczenia.
Leczenie trwa od 14 do 28 dni i obejmuje antybiotyki takie jak: doksycyklina, amoksycylina, cefuroksym. Skuteczność terapii przy wczesnym wdrożeniu sięga 90%.
W niektórych przypadkach po leczeniu utrzymują się objawy, tzw. zespół poboreliozowy.
Źródła:
