Sepsa, znana również jako posocznica, to stan zagrażający życiu, który powstaje w wyniku reakcji organizmu na infekcję. Mimo postępów w medycynie, sepsa pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie. Wczesne rozpoznanie i szybkie leczenie mogą znacząco zwiększyć szanse na przeżycie, dlatego ważne jest, aby znać jej objawy i metody zapobiegania.
Pierwsze informacje o sepsie (posocznicy) pochodzą ze starożytnego Egiptu, choć na pewno towarzyszyła nam od zarania ludzkości. Przyczyny tak gwałtownego przebiegu choroby, zwykle kończącej się dramatycznie, nie były wówczas znane. Opisywano ją jako:
“szkodliwą istotę („u-khed-u“), która rozpoczyna swe działanie w jelitach, dostaje się do naczyń i usadawia się w organizmie lub wędruje do serca i zabija.”
Ten opis oddaje istotę problemu, choć stworzył go anonimowy lekarz przed kilku tysiącami lat. Profesor Graham Ramsay napisał już bardzo współcześnie, bo w 2001 roku: „Mimo, że miliony ludzi na całym świecie giną z powodu sepsy, nadal stanowi ona jedno z najmniej rozumianych pojęć, także wśród lekarzy…”
Warto wiedzieć:
Dbaj o zdrowie jamy ustnej – zapalenia dziąseł i inne infekcje jamy ustnej mogą być źródłem bakterii, które mogą prowadzić do sepsy. Regularne wizyty u dentysty i odpowiednia higiena jamy ustnej są kluczowe.
Jest to ogólnoustrojowa nieprawidłowa reakcja organizmu na zakażenie, która może skutkować postępującą niewydolnością wielu narządów, wstrząsem i śmiercią pacjenta. W jej przypadku wymagane jest nie tylko leczenie zakażenia, ale też wspomaganie czynności narządów. Inaczej mówiąc sepsa = infekcja + ogólnoustrojowy proces zapalny SIRS (ang. Systemic Inflammatory Response Syndrome) z towarzyszącym zespołem uszkodzenia wielonarządowego MODS (ang. Multiple Organs Dysfunction Syndrom or Multiple Organs Faillure).
Główną przyczyną sepsy są bakterie, które przedostają się do krążenia, jednak coraz częściej obserwuje się sepsę wywołaną także wirusami lub grzybami. Dane epidemiologiczne są bardzo niepokojące. W ciągu ostatnich 20 lat podwoiła się liczba przypadków ciężkiej sepsy. W ciągu roku na świecie ginie z tego powodu kilkaset milionów ludzi. Umiera na nią więcej osób niż na udar mózgu, raka płuc i raka piersi razem wzięte. Sepsa stanowi jedną z głównych przyczyn chorobowości i umieralności w oddziałach intensywnej terapii/opieki medycznej (OIT/OIOM).
Do grup największego ryzyka zachorowania z powodu sepsy należą:
Najważniejsze jest, by rozpoznać sepsę jak najwcześniej i rozpocząć właściwe leczenie, tylko wtedy jest ono najbardziej efektywne. Przyjmuje się, że każde opóźnienie rozpoznania sepsy o godzinę zwiększa ryzyko śmierci o 8%.
Jakie zatem objawy powinny nas szczególnie zaniepokoić? Najczęściej będzie to nieprawidłowa ciepłota ciała – gorączka (temperatura powyżej 38°C) lub obniżenie temperatury poniżej 36°C (hipotermia) obserwowane w ciężkiej postaci sepsy. Przyspieszone tętno powyżej 90 uderzeń na minutę oraz przyspieszony oddech powyżej 20 na minutę.
Do innych, rzadziej występujących objawów należą wstrząs, zespół splątania (głównie u starszych pacjentów), wysypka, wzmożona potliwość, dreszcze, duszność, nudności, wymioty, biegunka, bóle głowy. W przypadku wystąpienia któregokolwiek lub kilku z tych objawów należy jak najszybciej udać się do lekarza.
W badaniach laboratoryjnych obserwuje się przede wszystkim zmiany jak poniżej:
Najbardziej charakterystycznymi dla sepsy są dwa badania:
Badania laboratoryjne są ważne dla monitorowania pracy narządów, co ma znaczenie w zapobieganiu lub ograniczeniu powikłań związanych z wystąpieniem zespołu uszkodzenia wielonarządowego MODS i wprowadzenia ewentualnych zmian w leczeniu. Dysfunkcja narządów niesie największe ryzyko śmierci i wyznacza ciężkość posocznicy. Najczęściej niewydolność dotyczy płuc, nerek, serca, ośrodkowego układu nerwowego oraz zaburzeń hematologicznych.
Czy jest możliwe ograniczenie ryzyka tak poważnych infekcji ogólnoustrojowych, o bardzo ciężkim przebiegu, jakim jest sepsa? Przede wszystkim nie lekceważmy jakichkolwiek zakażeń.
Szczególnie w okresie wakacyjnym istotne staje się zwracanie uwagi na niewielkie rany, takie jak drobne zakłucia w czasie pracy na działce, otarcie naskórka, czy grillowe oparzenia.
Nie ulegajmy jednak panice. Nie każde skaleczenie musi stanowić element otwierający wrota sepsie. Niemniej jeśli pojawią się objawy, które mogą ją sugerować, należy zachować najdalej idącą czujność i czym prędzej udać się do lekarza.
Nie bagatelizujmy nawet łagodnych z pozoru infekcji. Nieleczone zakażenia układu moczowego są jedną z głównych przyczyn sepsy. Podobnie stany zapalne i niedrożność jelit lub infekcje układu oddechowego, szczególnie w okresie obniżonej odporności organizmu.
Zachowanie warunków higieny i właściwe postępowanie ze skaleczeniami i ranami oraz obserwacja stanu organizmu to podstawowe wymogi, które zmniejszają szanse rozwoju uogólnionego zakażenia.
Sepsa – dowiedz się więcej:
-30%
na wszystkie badania i pakiety
przy zamówieniu od 300 zł
kod: OFF30
Kod ważny do 26.02.2026
-25%
Zniżka dowolne na badania i pakiety.
kod: LUT25
Kod ważny do 24.02.2026
