Prawda! Podwyższony poziom wapnia może doprowadzić do rozmaitych problemów zdrowotnych, w tym do uszkodzenia nerek, zaburzeń rytmu serca, a nawet do śpiączki w skrajnych przypadkach.
Badanie wapń całkowity (CA)
Badanie pozwala na kontrolę stanu kości (wapń to główny składnik mineralny macierzy kostnej) i prawidłowej pracy mięśni (skurcz- rozkurcz). Badanie wykonaj na czczo.
Od 20 lat badamy Twoją krew.
Krótki opis badania poziomu wapnia całkowitego
Badanie wapnia całkowitego polega na zmierzeniu poziomu wapnia w surowicy krwi. Wapń to ważny minerał, który wspiera zdrowie kości, mięśni, układu nerwowego oraz prawidłowe funkcjonowanie serca. Ponadto uczestniczy w procesach odpornościowych oraz w procesie krzepnięcia i fibrynolizy. Badanie pomaga ocenić gospodarkę wapniową organizmu i wykryć ewentualne zaburzenia, takie jak niedobór (hipokalcemia) lub nadmiar wapnia (hiperkalcemia).
Cena badania
Koszt badania zaczyna się od 18.00 zł. Cena może różnić się w zależności od Punktu Pobrań.
Czas oczekiwania na wynik
1 dzień roboczy.
Jak odebrać wynik badania
1. Na koncie my.synevo. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
2. Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
3. W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.
Jak przygotować się do badania?
- Na badanie przyjdź na czczo, czyli nie jedz przez co najmniej 8-12 godzin przed pobraniem krwi.
- Badanie najlepiej zrobić rano.
- Na dzień lub dwa przed badaniem unikaj wszelkiego rodzaju używek i ciężkiego wysiłku fizycznego.
- Jeśli zażywasz jakieś leki, suplementy lub zioła, które mogą wpływać na wyniki, porozmawiaj o tym wcześniej z lekarzem.
Co to jest wapń całkowity?
Wapń całkowity to badanie krwi, które mierzy stężenie wapnia w organizmie. Organizm zdrowego człowieka zawiera około 1,0–1,3 kg wapnia, z czego aż 99% jest zgromadzone w kościach i zębach. Tylko około 1% wapnia występuje w tkankach miękkich (komórki i płyn pozakomórkowy, w tym osocze krwi).
We krwi wapń występuje w kilku formach:
- około 40% jest związane z białkiem – głównie z albuminą, ale również z globulinami,
- około 14% jest związane z anionami: wodorowęglanami, mlecznami, cytrynianami, fosforanami,
- około 46% stanowi wapń zjonizowany, czyli wolny, który jest aktywny metabolicznie i bierze udział w wielu ważnych procesach, m.in. w pracy mięśni, przewodnictwie nerwowym czy krzepnięciu krwi.
Oznaczenie wapnia całkowitego pozwala ocenić ogólne stężenie wapnia w organizmie i pomaga w rozpoznawaniu różnych chorób, np. zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej, chorób kości, nerek czy zaburzeń hormonalnych.
Rola wapnia w organizmie
Wapń jest jednym z najważniejszych pierwiastków w naszym ciele. Jak już wiesz, aż 99% całego wapnia znajduje się w kościach i zębach, gdzie odpowiada za ich twardość i wytrzymałość. Niedobór wapnia może prowadzić do osłabienia kości i zwiększać ryzyko osteoporozy. Jest to choroba układu szkieletowego, charakteryzująca się zmniejszoną gęstością i osłabieniem struktury kości, co prowadzi do zwiększonego ryzyka złamań.
Jednak wapń nie pełni roli tylko „budulca”.
Ten 1% wapnia, który krąży we krwi i innych tkankach, jest kluczowy dla wielu procesów życiowych. Wapń:
- odgrywa kluczową rolę w procesie skurczu mięśni, w tym mięśni serca,
- kontroluje przewodzenie impulsów nerwowych, co ma wpływ na pobudliwość komórek nerwowych i reakcje organizmu,
- bierze udział w procesie krzepnięcia krwi, zapobiegając nadmiernym krwawieniom,
- wspiera układ odpornościowy,
- wpływa na stabilność komórek i ich prawidłowe działanie.
Organizm pilnie strzeże prawidłowego poziomu wapnia we krwi. To tzw. homeostaza wapnia. W jej utrzymaniu pomagają:
- przytarczyce, które produkują parathormon (PTH) – hormon podnoszący poziom wapnia we krwi, m.in. przez uwalnianie go z kości i zwiększanie jego wchłaniania w jelitach,
- kalcytonina, hormon obniżający poziom wapnia, działający odwrotnie do PTH,
- witamina D, która zwiększa wchłanianie jonów wapnia w jelitach,
- nerki, które regulują, ile wapnia jest wydalane z moczem,
- kości, które są „magazynem” wapnia i oddają go lub magazynują w razie potrzeby.
Organizm wytworzył sprawnie działające mechanizmy w celu utrzymania prawidłowego stężenia wapnia.
Utrzymanie prawidłowej ilości wapnia we krwi zależy od:
- odpowiedniej ilości wapnia i witaminy D w diecie,
- sprawnego działania przytarczyc,
- prawidłowej pracy nerek,
- prawidłowego metabolizmu kostnego.
Dzięki tym mechanizmom organizm broni się zarówno przed niedoborem (hipokalcemią), jak i nadmiarem (hiperkalcemią) wapnia we krwi.
Kiedy wykonać badanie wapnia?
Badanie wapnia całkowitego wykonuje się, gdy lekarz podejrzewa zaburzenia gospodarki wapniowej w organizmie. Przyczyn takich zaburzeń może być wiele. Od problemów z przytarczycami, przez choroby przewodu pokarmowego, aż po schorzenia nerek czy kości.
Warto oznaczyć poziom wapnia całkowitego, jeśli występują:
- bolesne, mimowolne skurcze mięśni, mrowienia czy drętwienie kończyn – możliwa tężyczka,
- problemy z nerkami, np. kamica nerkowa, częste oddawanie moczu, nadmierne pragnienie,
- zaburzenia układu endokrynnego, np. tarczycy, nadnerczy, jajników lub jąder,
- dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak wrzody żołądka i dwunastnicy, zapalenie trzustki, nawracające biegunki lub zaparcia,
- podejrzenie nowotworu (np. niezamierzony spadek masy ciała, białaczka),
- zmiany w płucach (np. sarkoidoza, gruźlica, choroby ziarniniakowe),
- zaburzenia nastroju, przewlekłe zmęczenie, apatia, ospałość,
- zmiany w wyglądzie skóry, paznokci lub włosó
Pamiętaj! Każdy niepokojący objaw warto skonsultować z lekarzem, który zdecyduje, czy badanie wapnia jest potrzebne.
Opis badania stężenia wapnia
Badanie wapnia całkowitego polega na pobraniu próbki krwi żylnej i oznaczeniu w niej stężenia wapnia. To szybkie i proste badanie, które pozwala ocenić gospodarkę wapniową w Twoim organizmie.
Pobranie krwi odbywa się w Punkcie Pobrań i jest wykonywane przez doświadczony personel medyczny. Dokładamy wszelkich starań, aby było bezpieczne, jak najmniej bolesne i bez stresu.
Jeśli boisz się pobrania krwi lub masz szczególne potrzeby (np. jesteś osobą chorą, starszą albo rodzicem dziecka), poinformuj nas o tym podczas rejestracji – zadbamy o Twój komfort.
Normy (wartości referencyjne). Jaki jest prawidłowy poziom wapnia we krwi?
Zakres prawidłowych wartości wapnia całkowitego we krwi wynosi zazwyczaj 2,25 – 2,75 mmol/l.
- Hipokalcemia (niedobór wapnia) – stwierdza się, gdy stężenie wapnia spada poniżej 2,25 mmol/l.
- Hiperkalcemia (nadmiar wapnia) – rozpoznaje się, gdy wapń przekracza 2,75 mmol/l (u pacjentów hospitalizowanych wymaga to dwukrotnego oznaczenia).
- Przełom hiperkalcemiczny – to stan zagrożenia zdrowia, który może wystąpić przy wartości wapnia powyżej 3,5 mmol/l.
Warto pamiętać, że wartości referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium oraz od indywidualnych czynników pacjenta (np. wieku, stanu zdrowia). Dlatego zawsze sprawdzaj normy podane na swoim wyniku badania i skonsultuj je z lekarzem.
Przyczyny niskiego poziomu wapnia (hipokalcemii)
Hipokalcemia oznacza obniżony wapnia we krwi. Może być spowodowana m.in.:
- niedoborem wapnia w diecie lub zaburzeniami jego wchłaniania (np. w celiakii, chorobach jelit),
- niedoborem witaminy D (m.in. w chorobach wątroby, nerek),
- zmniejszonym uwalnianiem wapnia z kości spowodowanym niedoczynnością przytarczyc lub niedoborem magnezu,
- nadmierną utratą wapnia z moczem (np. przy długotrwałym stosowaniu leków moczopędnych),
- nadmiernym odkładaniem wapnia w kościach lub tkankach miękkich (np. w ostrym zapaleniu trzustki),
- niskim poziomem białka (albuminy) we krwi (hipoalbuminemia)
Hipokalcemia występuje rzadziej niż hiperkalcemia, ale u pacjentów w ciężkim stanie (np. na oddziałach intensywnej terapii) może pojawić się nawet u ok. 80% chorych. Z kolei u noworodków (szczególnie wcześniaków) obniżenie stężenia wapnia bywa fizjologicznym, przejściowym zjawiskiem.
Uwaga: Wapń całkowity nie zawsze oddaje faktyczny poziom aktywnego pierwiastka w organizmie. W razie wątpliwości lekarz może obliczyć tzw. skorygowany wapń całkowity, biorąc pod uwagę poziom albuminy (białka produkowanego głównie w wątrobie) we krwi. Może to mieć miejsce w przypadku:
- a) nieprawidłowego stężenia białka w surowicy,
- b) zaburzeń równowagi kwasowo – zasadowej.
Niski poziom wapnia – objawy
Niewielki spadek wapnia we krwi często nie daje żadnych objawów. Jednak znaczna hipokalcemia może być groźna dla zdrowia i życia. Objawy to m.in.:
- mrowienie (parestezje) w dłoniach, stopach, okolicy ust,
- skurcze mięśni, tężyczka (bolesne, mimowolne skurcze),
- drgawki lub napady padaczkowe,
- skurcz krtani z trudnościami w oddychaniu,
- zaburzenia rytmu serca, w skrajnych przypadkach – jego zatrzymanie
Długotrwała i silna hipokalcemia może doprowadzić do zaćmy (katarakta).
Jeśli Twój wynik wapnia całkowitego jest nieprawidłowy, szczególnie jeśli masz objawy, nie zwlekaj z konsultacją lekarską.
Przyczyny wysokiego poziomu wapnia (hiperkalcemii)
Uważa się, że za hipokalcemię odpowiadają cztery główne mechanizmy
- Zwiększone wchłanianie wapnia z jelit – np. wskutek nadmiaru witaminy D, co może się zdarzyć przy chorobach takich jak gruźlica, sarkoidoza czy inne choroby ziarniniakowe.
- Zwiększone uwalnianie wapnia z kości – najczęściej w nadczynności przytarczyc (pierwotnej lub trzeciorzędowej).
- Nieprawidłowe kościotworzenie
- Zmniejszone wydalanie wapnia przez nerki – w przebiegu niektórych chorób nerek.
Wysoki poziom wapnia – objawy
Objawy kliniczne hiperkalcemii najczęściej pojawiają się w cięższych przypadkach i dotyczą różnych układów organizmu:
-
- Przewód pokarmowy: nudności, wymioty
- Układ nerwowy: otępienie, depresja, napady padaczkowe, śpiączka
- Serce: tachykardia, zaburzenia rytmu serca
- Nerki: wielomocz, wzmożone pragnienie
Przewlekła hiperkalcemia może prowadzić do kamicy nerkowej i niewydolności nerek
Przełom hiperkalcemiczny (gdy poziom wapnia przekracza 3,5 mmol/l) to stan zagrażający życiu, objawiający się m.in. hipowolemią i encefalopatią metaboliczną, a także nasilonymi zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Po co bada się wapń całkowity?
Badanie wapnia całkowitego pozwala ocenić gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu. Pomaga w diagnostyce chorób kości, nerek, zaburzeń hormonalnych czy nowotworów. To ważny wskaźnik Twojego zdrowia!
Czy przed badaniem wapnia trzeba być na czczo?
Tak. Trzeba być na czczo, czyli nie jeść przez 8-12 godzin przed badaniem. To pozwala uzyskać wiarygodny wynik.
Jakie choroby powoduje niedobór wapnia?
Długotrwały niedobór wapnia może prowadzić do osteoporozy, tężyczki (bolesne skurcze mięśni), zaburzeń rytmu serca czy problemów neurologicznych. Może być też objawem chorób nerek, przytarczyc lub zaburzeń wchłaniania.
Czy wapń można przedawkować?
Tak. Nadmierne spożycie wapnia (z diety lub suplementów) może prowadzić do hiperkalcemii, co grozi uszkodzeniem nerek, zaburzeniami pracy serca czy układu nerwowego. Suplementy zawsze stosuj zgodnie z zaleceniami lekarza.
Jaki poziom wapnia jest niepokojący?
Niepokojący jest zarówno zbyt niski, jak i zbyt wysokie stężenie wapnia we krwi. Hipokalcemia (za niski poziom) to wynik poniżej 2,25 mmol/l, a hiperkalcemia (za wysoki poziom) — powyżej 2,75 mmol/l. Skrajne wartości mogą być groźne i wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.
Jak szybko uzupełnić wapń?
Wapń najlepiej uzupełniać dietą. Sięgaj po nabiał (mleko, sery, jogurty), migdały, ryby czy zielone warzywa. Jeśli niedobór jest znaczny, lekarz może zalecić suplementy wapnia lub witaminy D, która wspomaga jego wchłanianie.
Bibliografia
- Bogdan Solnica, Aldona Dembinńska-Kieć, Jerzy W. Naskalski. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, wydanie 5.