Amylaza izoenzymy

Amylaza izoenzymy

Znaczenie kliniczne

Amylaza jest hydrolazą katalizującą hydrolizę wiązań 1,4-glikozydowych glikogenu i skrobi. Produkowana i magazynowana jest przede wszystkim w gruczołach ślinowych i trzustce, w mniejszych ilościach w płucach, tarczycy, jelitach, a także w śluzówce macicy i jajowodów. Wydzielana jest do przewodu pokarmowego i krążenia. Ze względu na małą masę cząsteczkową jest wydalana z moczem. Wzrost aktywności zarówno w surowicy jak i w moczu występuje w ostrym zapaleniu trzustki i jest w surowicy co najmniej 10-20 razy powyżej wartości prawidłowych. Narastanie wartości występują po 6-12 godzinach od wystąpienia objawów chorobowych, maksymalne poziomy są po około 24 godzinach, spadek aktywności jest po 2-3 dniach. Amylaza jest podwyższona także w zaburzeniu wydzielania śliny (stany zapalne ślinianek, kamica przewodów ślinowych i inne). W mniejszym stopniu aktywność amylazy narasta w niedrożności jelit, perforacji wrzodu żołądka, zapaleniu pęcherzyka żółciowego, zapaleniu wyrostka robaczkowego, zapaleniu otrzewnej, w kwasicy ketonowej w cukrzycy, w zatruciu etanolem u alkoholików, raku trzustki. Przewlekłe zapalenie trzustki może przebiegać z prawidłowym lub nieznacznym podwyższeniem aktywności.Znane są dwa izoenzymy: trzustkowy P – narasta w krążeniu w stanach zapalnych trzustki i ślinowy S – wzrasta w chorobach gruczołów ślinowych, nagminnym zapaleniu przyusznic (świnka), a także w innych np. stany zapalne, rak płuc. Izoenzym ślinowy ze względu na niższy punkt izoelektryczny trudniej jest filtrowany w nerce i nie jest wykrywany w moczu. U około 1% osób zdrowych występuje zjawisko makroamylazemii. Amylaza tworzy kompleks z immunoglobuliną A lub rzadziej kompleks „jatrogenny” po podaniu związków wysokocząsteczkowych (glikoproteiny, polisacharydy). W diagnostyce rutynowej wykrywana jest wysoka aktywność amylazy w surowicy, co może sugerować ostre zapalenie trzustki. Dla różnicowania wylicza się stosunek klirensów amylazy i kreatyniny: (Amylaza w moczu/amylaza w surowicy) / (stężenie kreatyniny w surowicy/stężenie kreatyniny w moczu) x 100%. Prawidłowo wynosi 1-4%, w makroamylazemii poniżej 1% (makroamylaza ze względu na wielkość cząsteczki nie wydala się z moczem), w ostrym zapaleniu trzustki 7-10%.

Przygotowanie pacjenta

nie ma specjalnych wymagań

Materiał: Surowica

Interferencje

hemoliza, lipemia, dysproteinemie