Czy wartości AST w zakresie referencyjnym pozwalają stwierdzić, że wątroba działa prawidłowo? Jest to MIT: Nie jest to jedynie enzym wątrobowy, a wyniki badań krwi gdzie AST i ALT jest w granicach normy nie wykluczają chorób tego narządu. Badanie należy uzupełnić często o dodatkowe badania laboratoryjne, a także o diagnostykę obrazową.
Badanie AST
Badanie AST
Autorka:
Magdalena Strupiechowska
Zweryfikowane przez ekspertkę: dr n. med. Anna Tylutka
AST (aminotransferaza asparaginianowa) to jeden z enzymów wątrobowych. Jego oznaczenie we krwi jest jednym z podstawowych badań wykorzystywanych w diagnostyce zaburzeń pracy wątroby. Najczęściej interpretuje się je razem z innymi parametrami wątrobowymi, zwłaszcza ALT, a czasem też ALP, GGTP i bilirubiną - dopiero taki zestaw lepiej pokazuje, skąd może wynikać odchylenie.
od
15,00 zł
Od 20 lat badamy Twoją krew.
4.7 / 5
200 000+ zadowolonych Pacjentów
Badanie AST
od 15,00 zł
Kup online
BADANIE W PIGUŁCE
Krótki opis badania
AST (aminotransferaza asparaginianowa, AspAT) jest jednym z enzymów wątrobowych. Oznaczenie jej poziomów jest powszechnie stosowane w diagnozowaniu i kontrolowaniu przebiegu chorób wątroby, szczególnie tych, w których obserwuje się martwicę komórek wątroby – hepatocytów. Jednak w przeciwieństwie do aminotransferazy alaninowej (ALT, ALAT), która znajduje się prawie wyłącznie w wątrobie, AspAT można znaleźć także w innych miejscach w ciele – w mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych, nerkach, trzustce, w tkankach mózgu i w śledzionie. Przez to AspAT jest mniej specyficznym wskaźnikiem czynności wątroby niż ALAT lub inne, związane stricte z wątrobą, wskaźniki.
Cena
Koszt badania zaczyna się od 15.00 zł. Cena może różnić się w zależności od Punktu Pobrań.
Czas oczekiwania na wynik
1 dzień roboczy.
Jak odebrać wynik badania?
- Na koncie my.synevo. Wszystkie wyniki w jednym miejscu i powiadomienie.
- Online przy użyciu jednorazowego kodu (ważny 60 dni).
- W Punkcie Pobrań, w którym robiłeś/aś badanie. Przyjdź z kodem i dokumentem tożsamości.
Przygotowanie do badania poziomu aminotransferazy asparaginianowej
Jak przygotować się do badania AST? Powinno wyglądać ono identycznie, jak w przypadku standardowego pobrania krwi:
- Zachowaj 8–12 godzin przerwy od jedzenia (bądź na czczo).
- Dzień wcześniej nie spożywaj tłustych, ciężkich potraw ani alkoholu.
- W dniu badania możesz wypić wodę, najlepiej niegazowaną
- Oddaj krew rano, najlepiej między 7:00 a 10:00.
- Przed pobraniem odpocznij 15 minut.
Czym jest AST?
Aminotransferaza asparaginianowa jest enzymem, który katalizuje odwracalną reakcję transaminacji, w wyniku której szczawiooctan i L-glutaminian (L-Glu) są przekształcane do L-asparaginianu (L-Asp) i α-ketoglutaranu.
Oznaczenie aktywności AST we krwi służy aktualnie głównie do wykrywania ostrych i przewlekłych uszkodzeń wątroby, do których należą:
- zapalenie,
- stłuszczenie,
- marskość,
- uszkodzenia polekowe i alkoholowe.
Należy pamiętać, że aktywność AST nie jest jednak specyficznym wskaźnikiem tylko układu hepatocelularnego, dlatego, że jego aktywność stwierdzono także w mięśniu sercowym, miocytach (mięśniach szkieletowych), nerkach, trzustce, w tkankach mózgu i w śledzionie.
Jaką rolę w organizmie pełni aminotransferaza asparaginianowa?
Jest to enzym, który:
- bierze udział w metabolizmie aminokwasów (cykl mocznikowy),
- współtworzy tzw. czółenko jabłczanowo-asparaginianowe
- wpływa na działanie szlaku neuronowo-glejowego w mózgu, uczestnicząc zarówno w przemianach energetycznych, jak i syntezie neuroprzekaźników – L-Asp i L-Glu
- bierze udział w syntezie nukleotydów purynowych i pirymidynowych
Kiedy warto wykonać badanie krwi w celu oznaczenia stężenia?
Badanie stężenia AST we krwi jest jednym z elementów tzw. profilu wątrobowego – jego zmiany aktywność analizuje się w odniesieniu do innych wskaźników laboratoryjnych i ogólnego stanu pacjenta. Interpretując wyniki, lekarz może uwzględnić stosunek AST do ALT (wskaźnik de Ritisa), ale też stężenie albuminy, poziom bilirubiny, ALP i GGT.
Ocena aktywności AST jest badaniem przydatnym nie tylko w procesie wykrywania schorzeń wątroby, ale także z diagnostycznego punku widzenia informacji dostarcza nam dynamika zmian – czyli jak aktywność tego enzymu zmienia się u pacjenta w czasie. Lekarz może zlecić oznaczenie AST, gdy pacjent doświadcza np. takich dolegliwości jak:
- zmęczenie, wyczerpanie,
- uczucie ciężkości w prawym podżebrzu,
- zażółcenie skóry i widocznych błon śluzowych.
Jak przebiega badanie?
Oznaczenie polega na pobraniu przez personel Punktu Pobrań próbki krwi z żyły łokciowej pacjenta według standardowych procedur.
Pobrana krew jest następnie wysyłana do laboratorium diagnostycznego.
Wartości referencyjne (normy)
Wartości referencyjne mogą różnić się w zależności od wieku i płci osoby badanej.
Poznaj przykładowe wartości referencyjne dla Laboratorium Medycznego Synevo w Toruniu:
- U Kobiet: ≤ 35.
- U mężczyzn: ≤ 50.
Pamiętaj: Podane zakresy referencyjne służą jedynie za wartości orientacyjne, ich wartości mogą się różnić w zależności od laboratorium wykonującego badanie. Wyniki zawsze konsultuj z lekarzem.
MIT CZY PRAWDA?
Mit czy prawda?
Przyczyny niskiego poziomu AST
Należy podkreślić, ze obniżona aktywność tego enzymu występuje rzadko. Do przyczyny możemy zaliczyć np.
- niedobór witaminy B6 (pirydoksyna jest koenzymem niezbędnym dla właściwego funkcjonowania AST),
- przewlekła choroba nerek (CKD – Chronic Kidney Disease),
- mocznica (stan wysokiego poziomu mocznika we krwi może mieć wpływ na wynik badania – działa on toksycznie na enzymy wątrobowe),
- zmniejszona masa mięśniowa (AST występuje w dużych stężeniach w tkance mięśniowej),
- zaawansowane choroby wątroby (np. niewydolność wątroby w końcowych stadiach).
Poznaj możliwe objawy niskiego stężenia
Niska aktywność może występować wtedy gdy obniży się u pacjenta poziom witaminy B6 – u pacjenta możemy zaobserwować np. drętwienie i mrowienie w rękach, zaburzenia nastroju.
Ponadto warto także zwrócić uwagę na:
- niewyjaśnioną słabość mięśni,
- oznaki niedożywienia,
- objawy neurologiczne (neuropatia, zaburzenia nastroju i funkcji poznawczych, zawroty głowy).
Przyczyny wysokiego poziomu
Interpretując wynik AST, kluczowe znaczenie ma nie tylko sam fakt jego podwyższenia, ale także skala wzrostu aktywności enzymu. Różne zakresy odchyleń od normy mogą wskazywać na odmienne mechanizmy uszkodzenia tkanek i pomóc w ukierunkowaniu dalszej diagnostyki:
- największy wzrost aktywności obserwuje się przy toksycznym uszkodzeniu wątroby – np. zatrucie muchomorem sromotnikowym, gdzie zmiany mogą przekraczać 100 krotność wartości prawidłowej
- znaczny wzrost aktywności AST> 10 krotnej wartości referencyjnej obserwuje się w różnych fazach ostrego zapalenia wątroby (A, B, C, D, E), a także przy uszkodzeniu mięśni szkieletowych np. w urazowym zmiażdzeniu mięśni, dystrofii mięśniowej, rabdomiolizie czy przy stosowaniu niektórych leków np. statyn.
- wzrost aktywności obserwuje się także w zawale mięśnia sercowego – choć nie jest to czuły wskaźnik dla tego schorzenia.
- wzrost aktywności obserwuje się także w mononukleozie zakaźnej, hipoksji czy zapaleniu trzustki,
- niewielki wzrost 2-3 krotny towarzyszy zastojowi w krążeniu wrotnym, cholestazie, przewlekłym chorobom mięśni i ostrej niewydolności nerek.
Czy są jakieś objawy wskazujące na wzrost aktywności AST?
Najczęstsze znaki sygnalizujące wzrost aktywności enzymu w wyniku zaburzeń pracy wątroby to:
- żółtaczka,
- zmęczenie i osłabienie,
- ból brzucha w prawym podżebrzu,
- swędzenie skóry,
- wodobrzusze,
- brak apetytu, nudności,
- obrzęki kończyn dolnych,
- skłonność do siniaków i krwawień.
Należy jednak pamiętać, że samo pojedyncze badanie najczęściej nie jest wystarczające, by postawić odpowiednią diagnozę. Jeśli obserwujesz u siebie dolegliwości wskazujące na dysfunkcję wątroby, zaleca się kontakt z lekarzem specjalistą. Zleci on odpowiednie badania laboratoryjne w tym np. aktywność AST. Pamiętaj! Nie diagnozuj się na własną rękę.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jaki jest prawidłowy poziom stosunku AST do ALT (wskaźnika de Ritisa)?
Prawidłowy stosunek poziomu AST do ALT przy niepodwyższonej aktywności obu enzymów, wskaźnik ten jest większy od 1 (jego aktywność jest wyższa od ALT). Obecnie jednak ten stosunek nie ma większego znaczenia klinicznego, natomiast wartość wskaźnika de Ritisa może być pomocny w rozpoznaniu uszkodzeń mięśni szkieletowych (zabiegu chirurgicznego i nabyte lub wrodzone zespoły miolityczne).
Jak zadbać o utrzymanie enzymów wątrobowych w zakresie referencyjnym?
Zadbaj o siebie kompleksowo: pamiętaj o zdrowej, zbilansowanej diecie (zarówno pod kątem makro-, jak i mikroelementów), ogranicz wszelkiego rodzaju używki i zadbaj o regularny ruch.
Dlaczego aktywność AST jest powyżej zakresów referencyjnych?
Wzrost aktywności AST w surowicy krwi występuje przede wszystkim przy uszkodzeniu komórek wątroby (hepatocytów), serca (np. po zawale serca) lub mięśni, a także po intensywnym wysiłku fizycznym lub w wyniku działania leków i toksyn.
By poznać przyczyny odchyleń, najczęściej należy rozszerzyć diagnostykę o oznaczenie innych enzymów np. aminotransferazy alaninowej – ALT, wykonać badania obrazowe i wyniki te odnieś do zebranego wywiadu klinicznego u pacjenta.
Bibliografia:
- Dagmara Otto-Ślusarczyk, Wojciech Graboń, Magdalena Mielczarek-Puta. Aminotransferaza asparaginianowa – kluczowy enzym w metabolizmie ogólnoustrojowym człowieka. Postepy Hig Med Dosw (online), 2016; 70: 219-230.
- Aspartate aminotransferase (AST) – clinical significance and interpretation, National Center for Biotechnology Information (NCBI)
- Giannini E.G., Testa R., Savarino V. Liver enzyme alteration: a guide for clinicians.
- Pratt D.S., Kaplan M.M. Evaluation of abnormal liver-enzyme results in asymptomatic patients. N Engl J Med. 2000;342(17):1266–1271
- Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Aldona Dembińska-Kieć Jerzy W. Naskalski – wyd.3
Akcja Profilaktyczna
-30%
na dowolne badania lub pakiety
przy zakupach za 300 zł
kod: OFF30
Kod ważny do 02.04.2026