Choroby odkleszczowe to grupa schorzeń zakaźnych przenoszonych przez kleszcze, które stanowią coraz poważniejszy problem zdrowotny w Polsce i Europie. Wśród najczęściej diagnozowanych należy wymienić boreliozę (chorobę z Lyme), kleszczowe zapalenie mózgu (KZM), anaplazmozę oraz babeszjozę. Choroby te mogą wywoływać bardzo różnorodne objawy – od grypopodobnych i skórnych, przez stawowe i sercowe, po poważne zaburzenia neurologiczne. Sezon aktywności kleszczy w Polsce trwa od marca do listopada, jednak ryzyko ukąszenia istnieje przez cały rok w łagodniejsze zimy.

Dlaczego warto wykonać badania w kierunku chorób odkleszczowych?

1. Niespecyficzne objawy utrudniają rozpoznanie – Wiele chorób odkleszczowych przebiega początkowo jak infekcja grypopodobna lub jest całkowicie bezobjawowych, co sprawia, że bez badań laboratoryjnych trudno je odróżnić od innych schorzeń.
2. Wczesna diagnoza to skuteczniejsze leczenie – Im wcześniej zostanie wykryte zakażenie, tym mniejsze ryzyko powikłań przewlekłych, takich jak neuroborelioza, zapalenie stawów czy uszkodzenie układu nerwowego.
3. Jeden kleszcz, kilka patogenów – Kleszcz może jednocześnie przenosić kilka drobnoustrojów, dlatego w wielu przypadkach wskazana jest diagnostyka wielokierunkowa obejmująca różne choroby odkleszczowe.

Jakie choroby odkleszczowe diagnozujemy?

• Borelioza (choroba z Lyme) – Wieloukładowa choroba bakteryjna wywoływana przez krętki Borrelia burgdorferi. Najwcześniejszym objawem jest rumień wędrujący, jednak nie zawsze on występuje. W późniejszych fazach może dojść do neuroboreliozy, zapalenia stawów lub zajęcia serca. Diagnozowana metodami serologicznymi (ELISA, Western Blot), molekularnymi (PCR) i immunologicznymi (LTT, KKI).
• Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – Choroba wirusowa atakująca ośrodkowy układ nerwowy, wywoływana przez wirus KZM przenoszony przez kleszcze z rodzaju Ixodes. Może przebiegać dwufazowo – po objawach grypopodobnych następuje faza neurologiczna z zapaleniem mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych. Diagnozowane na podstawie oznaczenia przeciwciał IgM i IgG przeciwko wirusowi KZM.
• Anaplazmoza (HGA) – Bakteryjna choroba odkleszczowa wywoływana przez Anaplasma phagocytophilum, atakująca białe krwinki. Objawia się gorączką, bólami mięśni, głowy i ogólnym osłabieniem. Nieleczona może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u osób z obniżoną odpornością.
• Babeszjoza – Choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Babesia, niszczące krwinki czerwone. Może przypominać malarię – wywołuje gorączkę, niedokrwistość hemolityczną i mogące zagrażać życiu powikłania narządowe. Szczególnie niebezpieczna dla osób po splenektomii lub z niedoborami odporności.

Jakie badania odkleszczowe oferujemy?

Nasza oferta obejmuje kompleksową diagnostykę wszystkich głównych chorób przenoszonych przez kleszcze:

• Borelioza – diagnostyka serologiczna – Oznaczenie przeciwciał IgM i IgG metodą ELISA oraz potwierdzenie wyników testem Western Blot.
• Borelioza – diagnostyka molekularna (PCR) – Wykrywanie DNA Borrelia burgdorferi, szczególnie przydatne we wczesnej fazie zakażenia.
• Test Transformacji Limfocytów (LTT) – Ocena aktywności odpowiedzi immunologicznej, pomocna w monitorowaniu leczenia boreliozy.
• Kompleksy immunologiczne KKI – Badanie wskazujące na obecność przewlekłego zakażenia Borrelia.
• Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – Oznaczenie przeciwciał IgM i IgG przeciwko wirusowi KZM w surowicy krwi.
• Anaplazmoza i babeszjoza – Badania serologiczne i molekularne w kierunku Anaplasma phagocytophilum oraz Babesia spp.

Kiedy warto wykonać badania odkleszczowe?

• Po ukąszeniu przez kleszcza, zwłaszcza gdy przebywał w skórze dłużej niż 24 godziny.
• Przy pojawieniu się rumienia wędrującego lub innych zmian skórnych po ukąszeniu.
• W przypadku niewyjaśnionych objawów grypopodobnych, gorączki, bólów mięśni i stawów po sezonie aktywności kleszczy.
• Przy podejrzeniu neuroboreliozy, zapalenia stawów lub zajęcia serca o nieznanej przyczynie.
• W ramach profilaktyki po pobycie w rejonach endemicznych – lasach, łąkach, terenach podmokłych.