Diagnostyka mukowiscydozy i chorób CFTR-zależnych - analiza sekwencji genu CFTR obejmuje najczęściej występujące mutacje w eksonach 4, 8, 11, 12, 14, 20, 23 i 24 oraz mutację c.3717+12191C>T i dele2,3

Diagnostyki mukowiscydozy i innych chorób CFTR-zależnych I etap – analiza sekwencji genu CFTR – eksony 4, 8, 11, 12, 14, 20, 23 i 24 (16 najczęstszych mutacji w populacji polskiej

Znaczenie kliniczne

Mutacje w tym genie są dziedziczone w sposób autosomalny recesywny. Zidentyfikowano ponad 1000 mutacji w genie CFTR u osób z mukowiscydozą. Większość z tych mutacji zmienia pojedyncze aminokwasy w białku CFTR lub usuwa niewielką ilość DNA z genu CFTR. Najpowszechniejszą mutacją, zwaną delta F508, jest delecja jednego aminokwasu w pozycji 508 w białku CFTR.

Powstały niefunkcjonalny kanał, posiada nieprawidłową strukturę i zmienia stabilność kanału, która ulega rozpadowi wkrótce po wytworzeniu, co utrudnia transport jonów chlorkowych i przepływ wody do i z komórek. Komórki wyściełające kanały płuc, trzustki i innych narządów wytwarzają śluz, który jest wyjątkowo gęsty i lepki. Najczęstsze objawy tego zaburzenia obejmują postępujące uszkodzenie układu oddechowego, częste infekcje bakteryjne powodujące stan zapalny i przewlekłe problemy z układem trawiennym.

Nagromadzenie się śluzu i infekcje powodują trwałe uszkodzenie płuc, w tym tworzenie się tkanki bliznowatej (zwłóknienia) i torbieli w płucach. Problemy trawienne wynikają także z nagromadzenia się gęstego, lepkiego śluzu w trzustce, co powoduje blokadę jelit oraz niedrożność stolca. U osób chorych na mukowiscydozę śluz blokuje kanały trzustki, zmniejszając produkcję insuliny i zapobiegając przedostawaniu się enzymów trawiennych wspomagających trawienie, co może prowadzić do zapalenia trzustki, które powoduje bóle brzucha, nudności, wymioty i gorączkę.

Mukowiscydoza jest powszechną chorobą genetyczną, która występuje u 1 na 2500 do 3500 noworodków. Mukowiscydoza występuje rzadziej w innych grupach etnicznych, dotykając około 1 na 17 000 Afroamerykanów i 1 na 31 000 Amerykanów pochodzenia azjatyckiego. Cechy zaburzenia i ich nasilenie różnią się u poszczególnych osób. U osób dorosłych z mukowiscydozą występują problemy zdrowotne dotyczące układu oddechowego, pokarmowego i rozrodczego.

Większość mężczyzn z mukowiscydozą ma wrodzoną obustronną niedrożność nasieniowodu (CBAVD), charakteryzującą się zablokowaniem nasieniowodów przez gęsty śluz, przez co nie rozwijają się one prawidłowo. Kobiety z mukowiscydozą mogą mieć powikłania w ciąży. Zmiany w genie CFTR są również związane z zapaleniem zatok przynosowych, które jest przewlekłym stanem zapalnym tkanek pokrywających zatoki, które częściowo blokują drogi oddechowe i przeszkadzają w oddychaniu. Dodatkowe czynniki genetyczne i środowiskowe mogą odgrywać rolę w określeniu ryzyka wystąpienia złożonych stanów chorobowych.