Pakiet Planowanie ciąży i niepłodność – badania genetyczne rozszerzone jest pogłębionym badaniem w kierunku ustalenia przyczyn genetycznych problemów z prokreacją. Jest pakietem przeznaczonym zarówno dla kobiet jak i mężczyzn (za wyjątkiem badania FMR1) i oferuje analizę stosunkowo rzadziej występujących mutacji wpływających niekorzystnie na płodność.

Badania w ramach Planowanie ciąży i niepłodność – badania genetyczne rozszerzone powinno się wykonać po uzyskaniu negatywnych wyników CINIEP2 i CINIEP3 i przy utrzymujących się problemach prokreacyjnych.

Szczególnie ważne jest wykonanie badań wówczas, gdy objawy kliniczne wskazują na zmiany genetyczne w obrębie genów ANXA5, CFTR, FMR1 (objawy nadkrzepliwości, brak/niedrożność nasieniowodów, objawy przedwczesnej menopauzy).

Skład pakietu:

• ANX-1 Analiza haplotypu M2 genu ANXA5- diagnostyka nawracających poronień
• CFTR-12 Diagnostyka mukowiscydozy i innych chorób CFTR – zależnych – analiza pełnej sekwencji kodującej genu CFTR
• FMR1-3 Genetyczna diagnostyka zespołu łamliwego chromosomu X (FRAX) – badanie przesiewowe z określeniem liczby powtórzeń (CGG) w genie FMR1 (szczególnie zalecane dla osób płci żeńskiej)

Badania w ramach pakietu Planowanie ciąży i niepłodność – badania genetyczne rozszerzone – kto powinien wykonać?

• Kobiety z typowymi objawami POI (niewydolność jajników)
  • brak lub nieregularne cykle miesiączkowe
  • zmniejszona płodność lub niepłodność
  • uderzenia gorąca i całkowite ustanie miesiączki przed 40. rokiem życia
• Kobiety z objawami zakrzepicy naczyń
  • posiadające problemy z zajściem w ciążę
  • jednocześnie badania CINIEP2 wykazały prawidłowe wyniki (brak mutacji)
• Mężczyźni, u których stwierdzono wady układu moczowo-płciowego w postaci nieprawidłowej budowy nasieniowodów (brak lub niedrożność)
  • badania genu CFTR w ramach pakietu CINIEP2 dały wynik negatywny (brak mutacji)

Badania w ramach pakietu Planowanie ciąży i niepłodność – badania genetyczne rozszerzone i wyniki

Badania genetyczne wchodzące w skład pakietu CINIEP4 są prowadzone przy użyciu metod molekularnych. W przypadku badania CFTR-12 badanie polega na sekwencjonowaniu całej sekwencji kodującej genu CFTR (odczytywanie kolejności nukleotydów w DNA) a następnie analizie wszystkich wykrytych zmian genetycznych i porównanie ich znaczenia dla zdrowia z genetyczną bazą danych. W badaniu ANX-1 stosowana jest reakcja łańcuchowa polimerazy w czasie rzeczywistym (real time PCR). W przypadku analizy FMR1-3 badanie prowadzi się za pomocą reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR) ze znacznikami fluorescencyjnymi i rozdział produktów za pomocą elektroforezy kapilarnej.

Dodatkowa informacja

Cztery mutacje występujące w genie ANXA5: –19G/A, +1A/C, 27T/C oraz 76G/A zwiększają ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Białko aneksyna A5 należy do antykoagulantów i pełni swoją rolę na granicy pomiędzy układem krwionośnym matk i krążeniem płodu, co w efekcie wpływa na układ naczyniowy łożyska. Wymienione wyżej cztery mutacje w genie ANXA5, jeżeli występują jednocześnie , stanowią tzw. haplotyp M2. Różni się on od innych wariantów genetycznych (tzw. zmian pojedynczych nukleotydów, ang. SNP), przede wszystkim tym, że jest to wariant złożony; aby go uznać należy przeanalizować cztery mutacje i potwierdzić obecność ich wszystkich u badanego pacjenta. Wyjątkowe jest też to, że w przypadku haplotypu M2 w genie ANXA5 zwiększone ryzyko zakrzepicy i związanych z nią niepowodzeń rozrodczych zależy od płodu. Oznacza to, że zarodek może odziedziczyć haplotyp M2 zarówno od ojca jak i od matki. Dlatego badanie ANX1-3 jest zalecane obojgu rodzicom ponieważ każde z nich może być nosicielem zmiany.

Oznaczenie statusu określonych mutacji w genie CFTR zostało zaoferowane i opisane w pakiecie badań CINIEP3 (badanie CFTR-N1) niemniej dotyczy ono 8 sprecyzowanych zmian genetycznych występujących szczególnie często w społeczeństwie polskim. Może zdarzyć się, że mężczyzna jest nosicielem innej zmiany genetycznej w genie CFTR i stąd wynikają jego problemy z płodnością. Dlatego w ramach pakietu CINIEP4 wykonana jest szczegółowa analiza całej sekwencji kodującej CFTR, aby odnaleźć możliwe inne, rzadziej występujące mutacje.

Gen FMR1 znajduje się na chromosomie X, co oznacza że mężczyźni posiadają jedną kopię tego genu, z kolei kobiety – dwie kopie. Historycznie, zmiany w strukturze FMR1 powiązano z występowaniem niepełnosprawności intelektualnej i udowodniono, że za wystąpienie choroby odpowiadają powtórzenia krótkiej sekwencji CGG. Jak się okazuje, u zdrowych osób występuje od 5 do 54 powtórzeń CGG a w przypadku niepełnosprawności intelektualnej związanej z FMR1 występuje >200 powtórzeń CGG. Jest to zatem zjawisko tzw. mutacji dynamicznej, w przypadku której efekt (objawy choroby) występują po przekroczeniu pewnej liczby powtórzeń CGG. Dodatkowo, badania wykazały że u kobiet, która posiadają w genie FMR1 od 55-200 powtórzeń CGG (więc zbyt mało, aby obserwować objawy niepełnosprawności intelektualnej) występuje zjawisko przedwczesnego wygaszania funkcji jajników (ang. Primary Ovarian Insufficiency, POI). Oznacza to, że u kobiet z premutacją w genie FMR (czyli z liczbą powtórzeń CGG między 55 a200) okres menopauzy następuje o wiele szybciej niż średnia w populacji (50 lat). U kobiet z POI jest to zazwyczaj wiek 40-45 lat ale u dużego odsetka nawet oniżej 29 lat. Badanie FMR1 w ramach pakietu CINIEP4 pozwala na potwierdzenie lub wykluczenie tego genetycznego podłoża przedwczesnej menopauzy i związanej z tym niepłodności.