Wiele chorób cywilizacyjnych przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów – cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy miażdżyca często rozwijają się po cichu. Zobacz, jakie badania warto wykonywać regularnie, by wykryć nieprawidłowości na wczesnym etapie, zanim staną się poważnym zagrożeniem dla zdrowia.
Morfologia krwi pełnej to najbardziej podstawowe i rutynowe badanie krwi, oceniające skład i stan trzech układów krwiotwórczych: czerwonokrwinkowego, białokrwinkowego i płytkowego.
Ocenia liczbę, wielkość i jakość erytrocytów oraz zawartość hemoglobiny. Kluczowe parametry to: RBC (krwinki czerwone), HGB (hemoglobina), HCT (hematokryt), MCV (średnia objętość krwinki), MCH (średnia masa hemoglobiny w krwince), RDW (wskaźnik anizocytozy).
Ocenia całkowitą liczbę leukocytów (WBC) oraz ich populacje: neutrofile, limfocyty, monocyty, eozynofile i bazofile.
Ocenia liczbę płytek krwi (PLT) i ich średnią objętość (MPV), co jest pomocne w diagnostyce zaburzeń krzepnięcia, małopłytkowości i nadpłytkowości.
Co może wskazać nieprawidłowy wynik morfologii?
Zmiany w zakresie trzech układów mogą sugerować:
Morfologia to dobry punkt wyjścia do wstępnej oceny stanu zdrowia, ale często nie wystarcza do jednoznacznej diagnostyki wielu schorzeń. Wszelkie odchylenia od normy powinny zostać skonsultowane z lekarzem.
Lipidogram (profil lipidowy) to zestaw podstawowych badań diagnostycznych dostarczających szczegółowych informacji na temat stężenia różnych lipidów we krwi. W skład pakietu Synevo wchodzą 4 parametry:
Dyslipidemia przez lata nie daje żadnych objawów i jest wykrywana wyłącznie w badaniach laboratoryjnych. Konsekwencje ujawniają się dopiero wtedy, gdy dojdzie do poważnego zwężenia naczynia lub pęknięcia blaszki miażdżycowej:
Ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego rośnie wraz z wiekiem. Szczególną czujność powinny zachować osoby, u których u członka rodziny stwierdzono zaburzenia metabolizmu lipidów lub zawał serca w młodym wieku.
Nie bez znaczenia jest również styl życia. Rozwojowi miażdżycy sprzyjają m.in. siedzący tryb życia, dieta bogata w tłuszcze nasycone i cukry proste, palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu, przewlekły stres, niedobór snu.
Do czynników ryzyka należą także nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, insulinooporność i otyłość, zwłaszcza brzuszna.
Badanie lipidogramu powinno być zatem nieodłączną częścią rutynowej profilaktyki zdrowotnej.
Badanie poziomu glukozy we krwi to podstawowe narzędzie w diagnostyce cukrzycy. Pozwala wykryć nieprawidłowości zanim pojawią się objawy – od hipoglikemii, przez stan przedcukrzycowy (nieprawidłową glikemię na czczo i/lub nieprawidłową tolerancję glukozy), aż po cukrzycę. Wynik wykorzystuje się też do kontroli skuteczności leczenia i oceny gospodarki węglowodanowej na co dzień.
Pamiętaj - nie tylko osoby chorujące na cukrzycę powinny monitorować poziom glukozy we krwi. Wahania poziomu cukru i przewlekle lekko podwyższona glikemia (stan przedcukrzycowy) występują bardzo często i już na tym etapie zwiększają ryzyko cukrzycy typu 2 oraz chorób sercowo-naczyniowych – zanim rozwinie się pełnoobjawowa choroba.
Częstsza kontrola glikemii jest szczególnie wskazana, jeśli:
Masz obciążenie rodzinne lub historię choroby:
Masz choroby lub zaburzenia sprzyjające cukrzycy:
Widzisz niepokojące zmiany na skórze:
Coraz więcej zaleceń podkreśla, że kontrola glikemii to element profilaktyki dla każdego, nie tylko dla osób z rozpoznaną cukrzycą.
TSH to jedno z pierwszych badań, które zleca się w celu oceny pracy tarczycy. Wykonuje się je w diagnostyce niedoczynności i nadczynności oraz choroby Hashimoto. Wynik mieszczący się w wartościach prawidłowych – przy prawidłowym działaniu osi podwzgórze–przysadka–tarczyca – odzwierciedla prawidłową czynność gruczołu.
Badanie wskazane jest, gdy pojawiają się objawy mogące sugerować zaburzenia pracy tarczycy.
Objawy sugerujące niedoczynność:
Objawy sugerujące nadczynność:
Oznaczenie TSH to jednak dopiero punkt wyjścia. Jeśli Twój wynik znajdzie się w granicach normy, a mimo to nadal odczuwasz objawy mogące wskazywać na zaburzenia pracy gruczołu tarczowego, diagnostykę warto uzupełnić badaniami:
CRP, czyli białko C-reaktywne (białko ostrej fazy), to jeden z najbardziej czułych markerów zapalenia wykorzystywanych w diagnostyce laboratoryjnej. Jego poziom we krwi zmienia się dynamicznie – reaguje na infekcje, urazy i inne procesy zapalne zachodzące w organizmie. Wykonuje się je, by diagnozować i monitorować stan pacjenta ze stanem zapalnym.
Wyniki badań CRP dostarczają cennych informacji w sytuacjach takich jak:
Badanie ogólne moczu to jedno z podstawowych badań laboratoryjnych, które dostarcza cennych informacji o stanie zdrowia. Pozwala ocenić nie tylko pracę nerek i dróg moczowych – zmiany w barwie, ciężarze właściwym czy obecność białka, glukozy albo krwi mogą być pierwszym sygnałem infekcji, stanu zapalnego lub zaburzeń metabolicznych.
Jest to badanie nieinwazyjne, obejmujące ocenę cech fizykochemicznych moczu:
Badanie warto wykonywać co najmniej raz w roku. Częstszej kontroli wymagają pacjenci z:
Znaczenie nerek jest wielokierunkowe:
Zaburzenia ich pracy prowadzą do spektrum problemów: od obrzęków i nadciśnienia, aż po przewlekłą chorobę nerek i zaburzenia mineralne.
Badania powinno się wykonywać nie tylko wtedy, gdy pojawią się objawy. Często zdarzają się sytuacje, w których pacjent czuje się dobrze, prowadzi normalne życie, a w jego organizmie toczą się procesy, które po latach skończą się zawałem, udarem, dializami albo leczeniem onkologicznym. Wczesna diagnostyka laboratoryjna pozwala zatrzymać tę sekwencję, zanim dojdzie do nieodwracalnych uszkodzeń.
Jedno pobranie krwi i próbka moczu mogą dostarczyć informacji o stanie układu krwiotwórczego, metabolizmie tłuszczów i cukrów, czynności tarczycy, obecności stanu zapalnego oraz kondycji nerek i dróg moczowych. To kompleksowy obraz zdrowia w jednej wizycie.
Polecane badania
