Jakie są przyczyny odchyleń od normy witaminy B9?

Za zbyt niski poziom kwasu foliowego odpowiadają głównie: dieta uboga w foliany, zaburzenia wchłaniania, niektóre leki i zwiększone zapotrzebowanie (np. u kobiet w ciąży). Podwyższony poziom zazwyczaj jest spowodowany nadmierną suplementacją.

Co wypłukuje kwas foliowy z organizmu?

Za „wypłukiwanie” kwasu foliowego z organizmu odpowiadają rozmaite czynniki – dietetyczne i farmakologiczne. Odpowiedzialne mogą być niektóre leki (np. ibuprofen, aspiryna, antybiotyki, antykoncepcja hormonalna). Ważnym czynnikiem jest styl życia – używki (alkohol i tytoń), ale też np. restrykcyjne diety odchudzające.

Badanie kwas foliowy witamina B9

Materiał: Krew Kod ICD-9: M41 Symbol: KW-FOL

Wybierz lokalizację aby zobaczyć cenę badania

Badanie poziomu kwasu foliowego (witaminy B9) to badanie laboratoryjne, które pozwala ocenić stężenie tej witaminy w organizmie i wykryć jej niedobór, mogący prowadzić do niedokrwistości megaloblastycznej, zaburzeń układu nerwowego oraz wad cewy nerwowej u rozwijającego się płodu.

Wybierz lokalizację aby zobaczyć cenę badania

Badanie w pigułce

Pora badania

Rano

Okno godzinowe

7:00 - 10:00

Leki

Skonsultuj się z lekarzem, czy wykonać badanie przed czy po przyjęciu porannej dawki leków i suplementów.

Materiał

Krew

Oczekiwanie na wynik

1 dzień

Odbiór wyniku

aplikacja MySynevo
jednorazowy kod
w punkcie pobrań, w którym robiłaś/eś badania

Co to jest Badanie kwas foliowy witamina B9

Witamina B9 wykazuje się dużą aktywnością biologiczną i ma istotny wpływ na metabolizm komórek organizmu, a jej niedobór powoduje zaburzenia procesów metabolicznych i może prowadzić do upośledzenia wzrostu i rozwoju organizmu. Badanie skierowane jest do osób z objawami niedokrwistości, kobiet planujących ciążę lub będących w pierwszym trymestrze, pacjentów z zaburzeniami wchłaniania i podejrzeniem chorób układu pokarmowego.

Jak się przygotować do badania?

Przed badaniem warto przygotować się tak, by wynik jak najlepiej odzwierciedlał rzeczywisty stan organizmu. Oznacza to konieczność stosowania się do kilku podstawowych zasad:

Krew należy pobrać na czczo (minimum 8 godzin przerwy od ostatniego posiłku).
Unikaj alkoholu i suplementów z kwasem foliowym na 2–3 dni przed badaniem (chyba, że lekarz zaleci inaczej).
Poinformuj personel o wszystkich przyjmowanych lekach oraz suplementach, zwłaszcza antykoncepcyjnych, przeciwpadaczkowych i biotynie.

Pamiętaj: prawidłowe przygotowanie do badania pomaga uzyskać wiarygodny wynik.

Normy (wartości referencyjne)

Jaka jest cena badanie kwas foliowy witamina B9?

Czym jest kwas foliowy (witamina B9)?

Kwas foliowy należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie. Składa się z:

z zasady p-terydynowej (6-metylopteryny),
kwasu p-aminobenzoesowego (PABA),
kwasu glutaminowego.

Witamina B9 odpowiada za prawidłowy przebieg procesów podziału komórek, syntezę DNA i RNA oraz reakcje metylacji, które warunkują stabilność materiału genetycznego i sprawne funkcjonowanie komórek.

Wchłanianie folianów (naturalnych pochodnych kwasu foliowego) odbywa się głównie w dwunastnicy i jelicie czczym dzięki obecności wyspecjalizowanego białka transportującego – protonowo-sprzężonego transportera folianów (PCFT).

Foliany występują w produktach żywnościowych – najwięcej jest ich w pokarmie pochodzenia roślinnego (np. warzywa liściaste, produkty zbożowe). Foliany muszą być dostarczane z dietą, ponieważ ludzki organizm nie potrafi ich syntetyzować.

Rola kwasu foliowego w organizmie

Kwas foliowy pełni w organizmie szereg kluczowych funkcji, które warunkują prawidłowe działanie wielu układów i procesów metabolicznych (głównie metabolizmu aminokwasów i kwasów nukleinowych):

bierze udział w wytwarzaniu krwinek czerwonych i DNA,
reguluje wzrost i rozwój komórek,
wspiera układ nerwowy,
zmniejsza stężenie homocysteiny – czynnika ryzyka chorób sercowo-naczyniowych,
w ciąży chroni płód przed wadami cewy nerwowej.

Kiedy należy wykonać badanie stężenia kwasu foliowego?

Badanie należy wykonać wtedy, gdy istnieje podejrzenie jego niedoboru lub zwiększonego zapotrzebowania na tę witaminę:

przy podejrzeniu anemii megaloblastycznej,
w przypadku zaburzeń pamięci, koncentracji, przewlekłego zmęczenia,
u kobiet planujących lub będących w ciąży,
przy diecie ubogiej w warzywa liściaste (np. szpinak, jarmuż),
u osób z chorobami jelit (celiakia, Crohn), po resekcjach żołądka lub jelit.

Jak przebiega badanie kwasu foliowego?

Przyczyny niskiego poziomu

Obniżone stężenie kwasu foliowego może wynikać zarówno z niewłaściwej diety, jak i z zaburzeń wchłaniania czy zwiększonego zapotrzebowania organizmu. Najczęstsze przyczyny to:

niedostateczna podaż w diecie (mało warzyw, owoców, zbóż pełnoziarnistych),
zaburzenia wchłaniania (celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna),
nadużywanie alkoholu,
przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych, metotreksatu, doustnych środków antykoncepcyjnych,
zwiększone zapotrzebowanie (ciąża, laktacja, okres wzrostu, choroby nowotworowe).

Objawy niedoboru kwasu foliowego

Poniżej najczęstsze symptomy, które mogą wskazywać na niedobór witaminy B9:

osłabienie, bladość, duszność,
problemy z koncentracją, drażliwość, obniżony nastrój,
zapalenie języka, owrzodzenia jamy ustnej,

Niedobór folianów może prowadzić do:

wad cewy nerwowej u płodu i zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego,
niedokrwistości megaloblastycznej (anemii),
miażdżycy i innych dysfunkcji układu sercowo-naczyniowego (np. choroby wieńcowej),
zaburzeń rozwojowych płodu i powikłań ciąży.

Dlatego warto zadbać o optymalny poziom kwasu foliowego w diecie.

Przyczyny wysokiego poziomu

Objawy nadmiaru kwasu foliowego we krwi

Powiązane badania

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Tak, spożycie alkoholu ma istotny wpływ na poziom kwasu foliowego w organizmie. Alkohol upośledza wchłanianie kwasu foliowego w jelicie cienkim, przyspiesza jego wydalanie z moczem oraz zaburza jego metabolizm w wątrobie, co prowadzi do stopniowego wyczerpywania zapasów tej witaminy w organizmie. Dlatego osoby nadużywające alkoholu są szczególnie narażone na niedobór kwasu foliowego, a przed badaniem zaleca się powstrzymanie się od spożycia alkoholu przez co najmniej 24–48 godzin, aby wynik był jak najbardziej wiarygodny.

Najbogatszymi źródłami kwasu foliowego w diecie są zielone warzywa liściaste, takie jak szpinak, jarmuż, sałata, brokuły i szparagi, a także rośliny strączkowe – fasola, soczewica, ciecierzyca i groch. Znaczące ilości kwasu foliowego zawierają również wątróbka drobiowa i wołowa, jaja, orzechy, nasiona słonecznika, awokado oraz produkty pełnoziarniste, a wiele produktów spożywczych – takich jak płatki śniadaniowe czy mąka – jest dodatkowo wzbogacanych folianami. Warto pamiętać, że kwas foliowy jest witaminą wrażliwą na wysoką temperaturę, dlatego długotrwałe gotowanie warzyw znacząco obniża jego zawartość – najlepiej spożywać je na surowo lub krótko blanszowane.

Foliany to naturalna forma witaminy B9 występująca w produktach spożywczych, natomiast kwas foliowy to syntetyczna forma tej witaminy, stosowana w suplementach diety i produktach wzbogacanych. Główna różnica między nimi polega na biodostępności – kwas foliowy z suplementów wchłania się znacznie lepiej niż foliany z pożywienia, jednak aby mógł być wykorzystany przez organizm, musi zostać przekształcony do aktywnej formy przy udziale odpowiednich enzymów. Warto wiedzieć, że część populacji posiada genetycznie uwarunkowane zaburzenia tego przekształcenia (mutacja genu MTHFR), co może utrudniać prawidłowe wykorzystanie kwasu foliowego i wymagać suplementacji jego aktywną formą – metafolianami.