Miażdżyca jest najczęstszą i najpoważniejszą chorobą układu krążenia. Często rozwija się przez długie lata, bez wykazywania jakichkolwiek objawów. Dowiedz się, jakie są przyczyny, objawy oraz powikłania tej groźnej dla życia choroby.
Miażdżyca to choroba układu sercowo-naczyniowego, która polega na odkładaniu się w wewnętrznych warstwach ścian naczyń tętniczych blaszek miażdżycowych, które w konsekwencji zmniejszają światło naczynia i znacznie utrudniają przepływ krwi. Może to prowadzić do niebezpiecznych powikłań związanych z całkowitym zablokowaniem przepływu krwi przez określone naczynia krwionośne, co skutkuje niedokrwieniem zaopatrywanych przez nie narządów. W rezultacie miażdżyca może być odpowiedzialna za udary mózgu, zawały mięśnia sercowego i niedokrwienne uszkodzenia innych organów.
Dokładny czynnik, odpowiedzialny za początek miażdżycy, nadal jest przedmiotem intensywnych badań. U podstawy miażdżycy leżą przewlekłe uszkodzenia wewnętrznie położonych warstw ścian naczyń tętniczych, które prowadzą do zaburzeń ich czynności oraz rozwoju stanu zapalnego, w wyniku którego dochodzi m.in. do agregacji płytek krwi oraz aktywacji komórek układu odpornościowego (leukocyty, limfocyty, monocyty, makrofagi). Na przestrzeni lat w wyniku tych procesów zaczynają odkładać się tam lipidy, które z czasem formują płytki (blaszki) miażdżycowe.
Płytki miażdżycowe mogą powstawać, gdy w krwiobiegu znajdują się zbyt wysokie stężenia lipidów (głównie cholesterolu wolnego i jego estrów). Proces ten często trwa latami, dlatego niezwykle ważne jest regularne wykonywanie badań kontrolnych, które pozwalają na ocenę stężeń lipidów we krwi odpowiedzialnych za wywoływanie tej choroby.
Zbyt wysokie stężenia tłuszczów we krwi (hiperlipidemia) mogą mieć wiele przyczyn. Najczęstszą z nich jest niewłaściwa dieta, w której spożywane są zbyt duże ilości tych związków. Szczególnie dotyczy to nienasyconych kwasów tłuszczowych, które przyczyniają się do znacznego wzrostu frakcji LDL (lipoprotein o niskiej gęstości, zawierających tak zwany „zły cholesterol”).
Warto wiedzieć:
Sama miażdżyca nie daje wyraźnych objawów klinicznych, poza nieprawidłowościami w wynikach badań laboratoryjnych. Dopiero ujawniają się powikłania spowodowane narastającymi zmianami miażdżycowymi w ścianach naczyń tętniczych. W wyniku tego zjawiska następuje ograniczona podaż tlenu do narządów, za których ukrwienie odpowiedzialne są dotknięte zmianami miażdżycowymi tętnice. Dokładne objawy chorobowe zależne są od lokalizacji zmian miażdżycowych oraz jednostek chorobowych, które rozwijają się w konsekwencji tychże zmian, tj.:
Najgroźniejszym i najczęstszym powikłaniem nieleczonej miażdżycy jest zawał serca, w wyniku którego dochodzi do obumarcia komórek mięśnia sercowego. W zależności od tego, jak bardzo rozległy jest obszar dotknięty przez martwicę, może dojść do NZK, czyli nagłego zatrzymania krążenia, które bardzo często kończy się zgonem pacjenta.
Kolejną chorobą, której ryzyko wystąpienia znacznie wzrasta w przypadku jednoczesnego występowania miażdżycy, jest udar mózgu, gdzie narządem, którego dotyka niedokrwienie, jest ośrodkowy układ nerwowy. Neurony są szczególnie wrażliwe na brak tlenu, a ich uszkodzenie może skutkować trwałymi i nieodwracalnymi zmianami w mózgu pacjenta, które mogą prowadzić do zgonu lub trwającej całe życie niepełnosprawności.
W grupie ryzyka zwiększonego zachorowania na miażdżycę znajdują się przede wszystkim osoby, które posiadają nieprawidłowe nawyki żywieniowe i zdrowotne. Istnieją jednak także czynniki niezależne od pacjenta, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia tej choroby – mówimy wówczas o niemodyfikowalnych czynnikach ryzyka.
Do czynników ryzyka, na które pacjent ma wpływ (czy to przez modyfikację stylu życia, czy też przez wdrożenie odpowiedniego leczenia) zaliczamy:
Czynniki niezależne od pacjenta to np. podeszły wiek, płeć męska oraz historia przedwczesnego występowania chorób układu sercowo-naczyniowego i ich powikłań w rodzinie, które mogą wiązać się z pewnymi predyspozycjami genetycznymi do tej choroby np. hipercholesterolemia rodzinna.
Wczesne rozpoznanie stawiane jest na podstawie badań, które mają na celu oznaczenie frakcji i stężeń lipidów we krwi. Ich nieprawidłowe poziomy, połączone z występowaniem u danego pacjenta czynników ryzyka, powinny skutkować pogłębioną diagnostyką w kierunku oceny zaawansowania ewentualnych zmian miażdżycowych. Badania, które warto wykonać w celach diagnostycznch miażdżycy to:
Uzupełnieniem tych badań są badania obrazowe w celu oceny wnętrza tętnic. Najczęściej wykonywane jest USG doppler, które umożliwia ocenę przepływu krwi przez dane naczynie. Dodatkowo możliwe jest wykonanie angiografii, która jest bardziej zaawansowanym badaniem, związanym z cięższymi postaciami miażdżycy i towarzyszącymi jej powikłaniami pod postacią objawów klinicznych.
Zmiany miażdżycowe mogą przyczynić się do rozwoju innych schorzeń, są to m.in.:
Najważniejszym sposobem zapobiegania miażdżycy jest odpowiednia profilaktyka, czyli dbanie o prawidłowe stężenie lipidów we krwi poprzez:
Źródła:
-30%
na wszystkie badania i pakiety
przy zamówieniu od 300 zł
kod: OFF30
Kod ważny do 26.02.2026
-25%
Zniżka dowolne na badania i pakiety.
kod: LUT25
Kod ważny do 24.02.2026
