Cholesterol całkowity

Cholesterol całkowity to związek chemiczny, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Potrzebujemy go m.in. do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i hormonalnego, ale jego zbyt wysoki poziom w organizmie może niestety zwiększać ryzyko zawału i udaru.

Cholesterol jest dostarczany do organizmu wraz z pożywieniem, a także jest produkowany przez sam organizm z innych związków tłuszczowych.

Należy podkreślić, że cholesterol nie jest związkiem szkodliwym czy toksycznym dla organizmu, wręcz przeciwnie. Jest istotnym składnikiem budulcowym błon komórkowych, otoczki mielinowej nerwów, kwasów żółciowych (niezbędnych do poprawnego przebiegu procesów trawienia). Gdyby nie on nie byłoby możliwe wytwarzanie witaminy D czy hormonów.

Na cholesterol całkowity składają się dwie frakcje: cholesterol HDL (popularnie znany jako „dobry cholesterol”) oraz cholesterol LDL („zły” cholesterol). Różnią się one między sobą gęstością „upakowania” cząsteczek tłuszczu w białkowych kompleksach transportowych, czyli lipoproteinach- LDL ma niższą gęstość w porównaniu do HDL. Zbyt wysoki poziom frakcji LDL prowadzi do rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.

Odkładanie się nadmiernych ilości cholesterolu w ścianach naczyń tętniczych prowadzi do wytwarzania się tam blaszek miażdżycowych, co skutkuje zwężeniem się średnicy naczynia (zmniejszeniem jego światła), czego konsekwencją jest osłabiony przepływ krwi. Wraz ze wzrostem stężenia cholesterolu LDL we krwi rośnie ryzyko rozwoju miażdżycy, która może prowadzić do chorób takich jak udaru mózgu, zawał serca, czy nadciśnienie tętnicze.

Cholesterol całkowity – kiedy wykonać badanie?

Cholesterol w organizmie dzieli się na kilka frakcji, w zależności od struktury białek, które go transportują. Badanie cholesterolu całkowitego oznacza stężenie wszystkich ich razem.
Ważne, aby osoby po 25 r.ż. badały poziom cholesterolu całkowitego przynajmniej raz na 3-5 lat, natomiast pacjenci w wieku powyżej 50 r.ż. co 2 lata.

Osoby obciążone ryzykiem rozwoju chorób sercowo-naczyniowych lub np. stosujące stale leki, które wpływają na gospodarkę tłuszczową organizmu, powinny wykonywać badania cholesterolu częściej, co zostaje zazwyczaj zlecone przez lekarza prowadzącego leczenie danego pacjenta.

Badanie cholesterolu całkowitego powinno wykonać się w następujących przypadkach:

• nadwaga i otyłość,
• cukrzyca,
• choroba wieńcowy
• zaburzenia wchłaniania,
• palenie papierosów
• nadciśnienie tętnicze,
• problemy z tarczycą
• przewlekłe leczenie np. retinoidami

Kto powinien wykonać badanie cholesterolu całkowitego?

Badanie cholesterolu całkowitego jest zalecane wszystkim osobom dorosłym powyżej 20 roku życia, przynajmniej raz na 1 rok. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić częstsze badanie, np.:

• Osoby z rodzinnym wywiadem chorób sercowo-naczyniowych
• Osoby z nadciśnieniem tętniczym
• Osoby palące papierosy
• Osoby otyłe lub z nadwagą
• Cukrzycy
• Chorzy na przewlekłe choroby nerek
• Kobiety po menopauzie
• Mężczyźni po 45 roku życia

Dodatkowo, badanie cholesterolu całkowitego może być zalecone osobom, u których występują:

• Objawy sugerujące chorobę sercowo-naczyniową, np. ból w klatce piersiowej, duszność, zawroty głowy
• Wskaźniki zapalne
• Zaburzenia lipidowe w przeszłości

Regularne badanie poziomu cholesterolu to ważny element profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych. Dzięki temu można wcześnie wykryć zaburzenia lipidowe i podjąć kroki w celu ich obniżenia, co zmniejsza ryzyko zawału serca, udaru mózgu i innych poważnych schorzeń.

Jakie są normy cholesterolu całkowitego?

Normy cholesterolu całkowitego są uzależnione od wieku, płci i czynników ryzyka sercowo-naczyniowych. Ogólnie przyjmuje się, że:

• Pożądany poziom cholesterolu całkowitego: < 190 mg/dl (5,0 mmol/l)
• Granicznie wysoki poziom cholesterolu całkowitego: 190-239 mg/dl (5,0-6,1 mmol/l)
• Wysoki poziom cholesterolu całkowitego: ≥ 240 mg/dl (≥ 6,2 mmol/l)

Należy jednak pamiętać, że te wartości są jedynie wartościami orientacyjnymi. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić cel niższy niż podane powyżej. Na przykład:

• Osoby z cukrzycą lub innymi czynnikami ryzyka: < 175 mg/dl (4,5 mmol/l)
• Chorzy z bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym: < 150 mg/dl (3,9 mmol/l)

Oprócz cholesterolu całkowitego, ważne jest również badanie poziomu cholesterolu LDL („złego” cholesterolu) i HDL („dobrego” cholesterolu).

Pamiętaj:

• Interpretacją wyników badania cholesterolu zawsze zajmuje się lekarz.
• Ważne są regularne badania kontrolne, nawet jeśli poziom cholesterolu jest prawidłowy.
• Leczenie wysokiego poziomu cholesterolu może obejmować zmiany stylu życia (dieta, aktywność fizyczna, rzucenie palenia) oraz leczenie farmakologiczne.

Stosując się do zaleceń lekarza i dbając o zdrowy styl życia, można skutecznie obniżyć poziom cholesterolu i zmniejszyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Podwyższony сholesterol całkowity – co oznacza?

Podwyższony cholesterol całkowity zazwyczaj wynika z niewłaściwej diety, połączonej z otyłością i znacznie ograniczoną aktywnością fizyczną (czyli tzw. siedzącym trybem życia). Istnieją jednak także inne przyczyny hipercholesterolemii, takie jak:

• choroby genetyczne (np. rodzinna hipercholesterolemia)
• choroby wątroby (np. zapalenie wątroby, marskość, choroba von Gierkiego)
• choroby nerek (w przebiegu przewlekłej niewydolności nerek)
• przewlekłe zapalenie trzustki
• cukrzyca
• niedoczynność tarczycy
• stosowanie niektórych leków (jak np. antykoncepcyjne czy kortykosteroidy)

Niezwykle ważne jest w przypadku przekroczenia norm cholesterolu, jak najszybsze podjęcie czynności, które mają prowadzić do obniżenia jego poziomów – pozwoli to zapobiec powikłaniom wysokiego poziomu cholesterolu w przyszłości, które mogą skończyć się znacznym pogorszeniem stanu zdrowia lub nawet utraty życia przez pacjenta. Dlatego zalecane jest regularne kontrolowanie poziomów tłuszczy we krwi oraz przestrzeganie zasad zdrowego odżywiania się.