Rak trzustki to nowotwór złośliwy, który wywodzi się z komórek nabłonkowych budujących tkanki trzustki. Nowotwory złośliwe charakteryzowane są poprzez ich możliwość naciekania okolicznych tkanek i organów oraz dawania przerzutów odległych, czyli tworzenia ognisk nowotworowych w innych narządach poprzez rozsiew patologicznie zmienionych komórek. Jak każdy nowotwór rak trzustki powstaje, gdy zachodzi mutacja w materiale genetycznym komórki, która zaczyna się mnożyć w sposób niekontrolowany. W prawidłowych warunkach uszkodzone komórki podlegają procesowi apoptozy, czyli samoczynnego obumierania – w komórkach nowotworowych proces ten jest zaburzony i nie zostaje aktywowany. Najczęstszym typem raka trzustki jest gruczolakorak (jest to ok. 90% wszystkich nowotworów trzustki), który powstaje z komórek produkujących enzymy trawienne w tym narządzie.
Na wczesnych etapach rozwoju rak trzustki zazwyczaj nie daje objawów, które mogłyby być zauważone przez pacjenta (u 80% chorych rozpoznawany w stadium zaawansowania). Najczęściej pierwsze symptomy są zauważalne dopiero w momencie powstania przerzutów lub też gdy guz pierwotny zaburza funkcjonowanie układu pokarmowego poprzez ucisk na okoliczne tkanki i narządy. Do objawów, które mogą pojawić się podczas rozwoju raka trzustki, należą:
W przypadku chorób nowotworowych często trudno jest określić bezpośrednią przyczynę ich rozwoju. Na powstawanie raka trzustki ma wpływ wiele czynników, jednak można wyodrębnić kilka uwarunkowań, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju tej choroby u danego pacjenta. Są to tak zwane „czynniki ryzyka” i najczęściej wyróżnia się:
Warto wiedzieć:
Często rak trzustki wykrywany jest przypadkowo podczas wykonywania testów diagnostycznych, które obejmują badania obrazowe jamy brzusznej z uwidocznieniem trzustki. Mogą być one wykonywane z użyciem obrazowania metodą USG, tomografii komputerowej lub też rezonansu magnetycznego.
W przypadku podejrzeń tego nowotworu zlecane są także badania krwi, które obejmują m.in. ocenę aktywności enzymów trawiennych produkowanych przez trzustkę, czyli amylazy, amylazy trzustkowej (oznaczanej w surowicy i w moczu) oraz lipazy trzustkowej.
Ocenę poziomów aminotransferazy alaninowej (ALT), aminotransferazy asparaginowej (AST), fosfatazy alkalicznej, bilirubiny całkowitej wykonuje się w określonych sytuacjach, gdy guz trzustki uciska na drogi żółciowe i wątrobę.
Badania laboratoryjne mogą zostać poszerzone o inne testy, w zależności od oceny lekarza zlecającego – jak np. oznaczenie markera nowotworowego CA19-9 (marker z wyboru dla raka trzustki – czułość diagnostyczna 80 – 90% przy swoistości diagnostycznej 95%), którego poziomy często ulegają podwyższeniu w przebiegu raka trzustki.
Rak trzustki najczęściej występuje u osób po 50 roku życia, ze szczytem zachorowań przypadającym na 65-70 lat. Nowotwór ten może być zlokalizowany w każdej części trzustki, choć najczęściej jest to głowa trzustki (u mężczyzn guz częściej dotyczy głowy trzustki, u kobiet zwykle jest zlokalizowany w trzonie i ogonie). Ta choroba może przez bardzo długi okres rozwijać się w sposób bezobjawowy, co ma znaczący wpływ na możliwości leczenia, które są coraz bardziej ograniczone wraz ze wzrostem stopnia zaawansowania raka.
Ważnymi elementami profilaktyki są:
Źródła:
-30%
na wszystkie badania i pakiety
przy zamówieniu od 300 zł
kod: OFF30
Kod ważny do 26.02.2026
-25%
Zniżka dowolne na badania i pakiety.
kod: LUT25
Kod ważny do 24.02.2026
