TSH (tyreotropina) to hormon, który kojarzony jest przede wszystkim z tarczycą – i słusznie, ponieważ jego odpowiedni poziom wpływa na prawidłową produkcję wydzielania innych hormonów tarczycowych – w tym trójjodotyroniny (T3) oraz tyroksyny (T4). TSH jest jednak produkowane nie przez tarczycę, ale przez przysadkę mózgową. Niemniej, prawidłowa praca tarczycy, warunkowana wydzielaniem tyreotropiny, jest niezwykle istotna w kontekście przebiegu ciąży oraz zdrowia rozwijającego się płodu. Ile powinno wynosić TSH u pacjentki spodziewającej się dziecka? Dlaczego w pierwszym trymestrze obserwuje się gwałtowny wzrost TSH lub spadek jego poziomu? Co oznaczają wahania tego hormonu i czy należy je leczyć? Poznaj najważniejsze informacje o tyreotropinie i sprawdź, jak wpływa na zdrowie mamy oraz dziecka.
Badanie TSH to badanie laboratoryjne wykonywane z próbki krwi żylnej, pobieranej zazwyczaj ze zgięcia łokciowego. Wartości referencyjne TSH na poszczególnych etapach ciąży kształtują się w następujących przedziałach:
Normy stanowią ogólne zalecenia i mogą się różnić w zależności od indywidualnych czynników pacjenta oraz laboratorium wykonującego badanie.
Pierwsze badanie TSH powinno zostać wykonane na samym początku ciąży – pomiędzy 4 a 6 tygodniem jej trwania (zazwyczaj zlecane jest na pierwszej wizycie położniczej, która ma potwierdzić obecność ciąży). Kolejne badania, u zdrowych pacjentek, wykonuje się raz na trymestr.
Skok TSH (a więc podwyższenie jego poziomu) u zdrowych kobiet, które wcześniej nie leczyły się na choroby tarczycy, jest najczęściej spowodowany niedoczynnością tego organu, która została rozpoznana dopiero w trakcie badań ciążowych. Mowa wówczas o tak zwanej niedoczynności subklinicznej – a więc takiej postaci niedoczynności, która nie daje objawów, a oprócz tego poziomy hormonów tarczycowych (FT3, FT4) oraz poziom przeciwciał anty-TPO (czyli przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej) są w normie.
Częstszą sytuacją w pierwszym trymestrze ciąży jest jednak spadek TSH. Wynika to z konkretnego mechanizmu fizjologicznego, polegającego na wzroście hormonu ciążowego beta-hCG, który jednocześnie łączy się z receptorami właściwymi dla TSH, powodując ograniczenie jego wytwarzania. Rozpoznaje się wówczas nadczynność tarczycy indukowaną ciążą (określaną również jako tyreotoksytoza ciężarnych), której towarzyszy podwyższenie stężenia hormonów FT3 i FT4.
Warto wiedzieć:
Główne przyczyny nieprawidłowości w zakresie stężenia TSH w organizmie kobiety ciężarnej to oczywiście nadczynność lub niedoczynność tarczycy. Aby jednak je rozpoznać, należy wykonać pełną diagnostykę, polegającą nie tylko na zbadaniu poziomu TSH, ale również FT3 i FT4, a także wspomnianych już wcześniej przeciwciał anty-TPO. U niektórych pacjentek konieczne może okazać się wykonanie badania poziomu jodu z moczu (który warunkuje prawidłową pracę tarczycy) czy badanie palpacyjne i badanie USG tarczycy (całkowicie bezpieczne w ciąży). Rzadziej wykonuje się badanie przeciwciał przeciw receptorowi hormonu tyreotropowego (TRAb) – zazwyczaj przy podejrzeniu choroby Gravesa-Basedowa.
Inne, możliwe przyczyny nieprawidłowości w zakresie poziomu TSH podczas ciąży to między innymi:
Zarówno potwierdzoną nadczynność, niedoczynność, jak i inne choroby tarczycy można – i trzeba – leczyć w okresie ciąży. Brak wyrównania hormonów tarczycowych oraz TSH (produkowanego przez przysadkę mózgową) może prowadzić do licznych, niepożądanych skutków dla płodu. Dla przykładu – powikłania nieleczonej nadczynności tarczycy w ciąży to między innymi niska masa urodzeniowa noworodka, zwiększona śmiertelność dzieci przy porodzie, a także zwiększenie ryzyka zatrzymania wewnątrzmacicznego wzrastania płodu. Z kolei brak interwencji medycznej w przebiegu niedoczynności tarczycy w ciąży może skutkować niską masą urodzeniową noworodka i zaburzeniami oddychania po porodzie, a także ograniczeniem zdolności poznawczych w przyszłości.
Zarówno w trakcie ciąży, jak i w okresie starań czy po porodzie, niedoczynność tarczycy można bezpiecznie leczyć tyroksyną – czyli substancją pierwszego wyboru w terapii niedoczynności omawianego organu. Z pewnością w tym wyjątkowym okresie zmieni się jednak dawkowanie, które dobierane jest szczegółowo na podstawie aktualnych wyników badań ciężarnych. W przypadku nadczynności tarczycy (również w przebiegu choroby Gravesa-Basedova) konieczne jest jednak zmodyfikowanie leczenia – dotyczy to zwłaszcza pierwszego trymestru ciąży. Zmienia się wówczas lek pierwszego wyboru – z tiamazolu – na inną substancję czynną (którą stosuje się do końca ciąży lub, po zakończeniu 1 trymestru, powraca się do wspomnianego tiamazolu). W chorobach tarczycy pojawiających się w ciąży uzyskanie eutyreozy (czyli stanu, w którym poziom hormonów tarczycy i przysadki jest uregulowany) jest konieczne dla prawidłowego rozwoju płodu, a jednocześnie musi być prowadzone pod ścisłą kontrolą i opieką lekarza – w celu modyfikacji dawek leków lub całej terapii.
Źródła:
-30%
na wszystkie badania i pakiety
przy zamówieniu od 300 zł
kod: OFF30
Kod ważny do 26.02.2026
-25%
Zniżka dowolne na badania i pakiety.
kod: LUT25
Kod ważny do 24.02.2026
