Biochemia i immunochemia

Dowiedz się więcej o badaniach

Biochemia i immunochemia


Badania biochemiczne opierają się na badaniu osocza, czyli płynnej frakcji krwi, którą uzyskuje się przez odwirowanie krwi żylnej pobranej od pacjenta. W ponad 90 procentach osocze składa się z wody i wielu rozpuszczonych w niej substancji: jonów, hormonów, enzymów, białek, tłuszczów, glukozy, soli mineralnych czy zbędnych produktów przemiany materii, takich jak mocznik, bilirubina.

Dla poszczególnych składników osocza są ściśle określone normy, w jakich jego stężenie powinno się mieścić. Jeśli poziom danej substancji przekracza granice wartości referencyjnych (jest obniżony lub podwyższony), świadczy to o zaburzeniach w funkcjonowaniu konkretnych narządów (np. nieprawidłowym wydzielaniu gruczołów, zmniejszonej filtracji w nerkach), złym stanie nawodnienia lub odżywienia organizmu czy toczącym się stanie zapalnym.

Badania biochemiczne dostarczają więc wielu informacji o ogólnym stanie zdrowia pacjenta i często stanowią pierwszy element diagnostyki w kierunku różnych chorób. W większości przypadków ich prawidłowej interpretacji jest w stanie dokonać tylko lekarz, uwzględniając też objawy zgłaszane przez chorego.

Badania immunochemiczne polegają na ocenie obecności określonych białek produkowanych przez układ odpornościowy i wydzielanych do różnych płynów biologicznych, w tym surowicy, moczu i płynu mózgowo-rdzeniowego. Testy mogą pomóc sprawdzić, czy odpowiedź immunologiczna organizmu na obce patogeny jest wystarczająca lub czy w jej przebiegu dochodzi do ataku własnych tkanek. Jednak oznaczanie poziomu przeciwciał czy białek dopełniacza to testy zlecane zazwyczaj już na etapie bardziej zaawansowanej diagnostyki przez lekarzy określonych specjalności i to również oni powinni dokonywać analizy ich wyników.

Kiedy wykonywać badania biochemiczne i immunochemiczne?


Analiza biochemii krwi znajduje zastosowanie jako badanie profilaktyczne w celu rutynowej kontroli stanu zdrowia, ale również jako test diagnostyczny wykonywany w celu wstępnej diagnostyki chorób. Również u osób przewlekle chorych służy jako narzędzie do monitorowania skuteczności leczenia.

Analiza immunochemiczna białek krwi jest wykonywana w ramach badań specjalistycznych w celu potwierdzenia lub wykluczenia określonych schorzeń.

Badania biochemiczne i immunochemiczne mogą pomóc zróżnicować stany jakie jak:

  • zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej (np. w zakresie sodu, potasu)
  • niedobory witamin, mikro- i makroelementów (np. witamina B12, żelaza)
  • zaburzenia gospodarki pierwiastkami (np. wapniowo-fosforanowej)
  • nieprawidłowości w zakresie gospodarki lipidowej, węglowodanowej, w metabolizmie białek
  • ostre uszkodzenie i zaburzenia funkcji wątroby, serca, nerek, trzustki
  • stan zapalny w organizmie
  • niedobory odporności
  • choroby autoimmunologiczne
  • niektóre nowotwory (np. kości, krwi, prostaty)

Do wykonania badań biochemicznych i immunochemicznych mogą skłaniać objawy takie jak:

  • osłabienie, bladość
  • zawroty głowy
  • zaburzenia rytmu serca, kołatania
  • ból i ucisk w klatce piersiowej

 

Najczęściej wybierane badania


Witamina D


Badanie witaminy D wykonuje się w przypadku oceny nieprawidłowości gospodarki wapniowo – fosforanowej

CRP


Badanie CRP wykonywane w celu diagnostyki stanu zapalnego w organizmie

Cholesterol LDL


Stężenie cholesterolu we krwi oznacza się głównie w celu określenia ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca

Glukoza


Oznaczanie stężenia glukozy we krwi wykorzystywane jest w diagnostyce zaburzeń metabolizmu węglowodanów

Kreatynina


Stężenie kreatyniny w surowicy jest wykorzystywane do oceny stopnia niewydolności nerek

Kwas foliowy


Badanie wykonuje się m.in. przy rozpoznaniu anemii

PSA całkowity


Badanie wykonywane w celu wczesnego wykrycia raka prostaty

Profil lipidowy


Badanie lipidogramu określa poziom ryzyka pojawienia się schorzeń układu krążenia

 

Biochemia i immunochemia

Wszystkie badania


biochemia i immunochemia icon

11-deoksykortyzol

biochemia i immunochemia icon

17-alfa-hydroksypregnenolon

biochemia i immunochemia icon

17-OH-kortykosteroidy

toksykologia

6-Thioguanina w erytrocytach

biochemia i immunochemia icon

7-dehydrocholesterol

biochemia i immunochemia icon

ACTH

biochemia i immunochemia icon

Adiponektyna

biochemia i immunochemia icon

Aktywność reninowa osocza

badania podstawowe

Albumina

badania moczu icon

Albumina w moczu (ilościowo)

badania moczu icon

Albumina w moczu (jakościowo)

badania moczu icon

Albumina wydalanie

biochemia i immunochemia icon

Albuminy w PMR

biochemia i immunochemia icon

Aldolaza

biochemia i immunochemia icon

Aldosteron

biochemia i immunochemia icon

Aldosteron w dobowej zbiórce moczu

biochemia i immunochemia icon

Alfa 1-antytrypsyna

biochemia i immunochemia icon

Alfa-2 makroglobulina

badania podstawowe

ALP izoenzym łożyskowy

biochemia i immunochemia icon

ALP izoenzymy

badania podstawowe

ALT (aminotransferaza alaninowa)

badania podstawowe

Amylaza

badania krwi icon

Amylaza trzustkowa

badania moczu icon

Amylaza trzustkowa w moczu

badania moczu icon

Amylaza w moczu

biochemia i immunochemia icon

Apo B

biochemia i immunochemia icon

Apolipoproteina AI (Apo AI)

biochemia i immunochemia icon

Apolipoproteina E (APOE)

biochemia i immunochemia icon

Arylosulfataza A

diagnostyka infekcji

ASO

badania podstawowe

AST

biochemia i immunochemia icon

B-crossLaps

biochemia i immunochemia icon

Beta2 – mikroglobulina

biochemia i immunochemia icon

Beta2 – mikroglobulina w moczu

badania podstawowe

Białko całkowite

badania moczu icon

Białko całkowite w dobowej zbiórce moczu

badania moczu icon

Białko całkowite w moczu

badania podstawowe

Bilirubina bezpośrednia

badania podstawowe

Bilirubina całkowita

badania podstawowe

Bilirubina frakcje

badania podstawowe

Bilirubina pośrednia

biochemia i immunochemia icon

Biotynidaza

biochemia i immunochemia icon

C-peptyd

biochemia i immunochemia icon

C3 składowa dopełniacza

biochemia i immunochemia icon

C4 składowa dopełniacza

badania krwi icon

CDT transferyna desialowana

biochemia i immunochemia icon

Ceruloplazmina

badania podstawowe

Chlorki

badania moczu icon

Chlorki w dobowej zbiórce moczu

badania kalu icon

Chlorki w kale

badania moczu icon

Chlorki w moczu

biochemia i immunochemia icon

Chlorki w płynach ustrojowych

badania podstawowe

Cholesterol całkowity

badania podstawowe

Cholesterol HDL

badania podstawowe

Cholesterol LDL

badania podstawowe

Cholesterol LDL metodą bezpośrednią

badania krwi icon

Cholinoesteraza

badania krwi icon

CK-MB aktywność

badania krwi icon

CK-MB mass

badania podstawowe

CRP – jaka jest norma CRP? Kiedy wykonać badanie CRP?

biochemia i immunochemia icon

Cynkoprotoporfiryna w erytrocytach

biochemia i immunochemia icon

Cystatyna

biochemia i immunochemia icon

Cytryniany w moczu

badania podstawowe

D-dimery

biochemia i immunochemia icon

Deaminaza porfobilinogenu PBG-D (syntetaza hydroksymetylobilanu)

biochemia i immunochemia icon

Dehydrogenaza beta-hydroksymaślanowa

badania podstawowe

Dehydrogenaza mleczanowa LDH

biochemia i immunochemia icon

DHEA

biochemia i immunochemia icon

Dysmutaza ponadtlenkowa

biochemia i immunochemia icon

Elektroforeza białek moczu

biochemia i immunochemia icon

Enzym konwertujacy angiotensyne (ACE)

badania krwi icon

Erytropoetyna

biochemia i immunochemia icon

Estriol wolny

biochemia i immunochemia icon

Estron

badania krwi icon

Fenyloalanina

badania podstawowe

Ferrytyna

badania podstawowe

Fibrynogen

badania podstawowe

Fosfataza alkaliczna (ALP)

badania krwi icon

Fosfataza kwaśna AcP

badania dla mezczyzn icon

Fosfataza kwaśna sterczowa PAP

badania podstawowe

Fosfor

badania moczu icon

Fosfor w dobowej zbiórce moczu

badania moczu icon

Fosfor w moczu

biochemia i immunochemia icon

Fruktozamina

biochemia i immunochemia icon

Galaktoza

biochemia i immunochemia icon

Galaktoza w moczu

badania podstawowe

GGTP

badania podstawowe

Glukoza

badania moczu icon

Glukoza w dobowej zbiórce moczu

badania moczu icon

Glukoza w moczu

badania krwi icon

Glukoza we krwi włośniczkowej

badania krwi icon

Grupy krwi ABO

badania krwi icon

Haptoglobina

badania podstawowe

Hemoglobina glikowana HbA1c

biochemia i immunochemia icon

Homocysteina

biochemia i immunochemia icon

Hormon wzrostu

biochemia i immunochemia icon

hs CRP

biochemia i immunochemia icon

Immunofiksacja

badania podstawowe

Kinaza kreatynowa CK

badania krwi icon

Klirens kreatyniny

biochemia i immunochemia icon

Kortyzol w dobowej zbiórce moczu

badania podstawowe

Kreatynina – co to jest, jakie są normy

badania krwi icon

Kreatynina metodą eznymatyczną

badania moczu icon

Kreatynina w moczu

badania moczu icon

Kreatynina wydalanie

biochemia i immunochemia icon

Kwas 5-OH-indolooctowy

biochemia i immunochemia icon

Kwas delta-aminolewulinowy ALA

badania przed ciaza icon

Kwas foliowy – badanie, cena

badania podstawowe

Kwas moczowy – co to jest, norma, podwyższony poziom

badania podstawowe

Kwas moczowy w dobowej zbiórce moczu

badania moczu icon

Kwas moczowy w moczu

biochemia i immunochemia icon

Kwasy tłuszczowe wolne

biochemia i immunochemia icon

Kwasy żółciowe

biochemia i immunochemia icon

LDH izoenzymy

badania podstawowe

Lipaza

badania krwi icon

Lipidogram – na czym polega, kiedy wykonać?

biochemia i immunochemia icon

Lipoproteina a

biochemia i immunochemia icon

Lipoproteina X

biochemia i immunochemia icon

Łożyskowy czynnik wzrostu PIGF

badania podstawowe

Magnez

badania moczu icon

Magnez w dobowej zbiórce moczu

badania moczu icon

Magnez w moczu

biochemia i immunochemia icon

Miedź

biochemia i immunochemia icon

Miedź w dobowej zbiórce moczu

biochemia i immunochemia icon

Mioglobina

biochemia i immunochemia icon

Mleczany

badania podstawowe

Mocznik – jakie są normy badania?

badania moczu icon

Mocznik w dobowej zbiórce moczu

badania podstawowe

Mononukleoza zakaźna

biochemia i immunochemia icon

NT-proBNP

badania podstawowe

Odczyn Waalera-Rosego

biochemia i immunochemia icon

Osmolalność krwi

biochemia i immunochemia icon

Osmolalność w moczu

biochemia i immunochemia icon

Osteokalcyna

biochemia i immunochemia icon

Panel diagnostyki celiakii (EMA ,AGA-IF, tTG-A, G) (IIF, ELISA)

biochemia i immunochemia icon

Porfobilinogen PBG

badania podstawowe

Potas

badania kalu icon

Potas w kale

badania moczu icon

Potas w moczu

badania moczu icon

Potas wydalanie

biochemia i immunochemia icon

Prokalcytonina

badania podstawowe

Proteinogram

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała onkoneuronalne przeciw amfifizynie (IB)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw cytoplazmie granulocytów ANCA profil

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw czynnikowi wewnętrznemu Castlea (met.IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw desmosomom warstwy kolczystej Pemphigus (met.IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw endomysium (EMA) IgA (IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw endomysium (EMA) IgA i IgG (IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw endomysium (EMA) IgG (IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw fosfatydyloserynie IgG (ELISA)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw gliadynie (GAF-3X) IgA i IgG

badania krwi icon

Przeciwciała przeciw kardiolipinie IgA

badania krwi icon

Przeciwciała przeciw kardiolipinie IgG

badania krwi icon

Przeciwciała przeciw kardiolipinie IgG IgM

badania krwi icon

Przeciwciała przeciw kardiolipinie IgM

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw komórkom mięśni gładkich (SMA) (IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw komórkom okładzinowym żołądka (APCA) (IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw LKMA komórek wątrobowych

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw mięśniom szkieletowym ASMA

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw nRNP/Sm (ELISA)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw płytkom krwi

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw receptorom acetylocholiny (AchR)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw Scl-70 ELISA

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw SS-A (Ro) (ELISA)

badania krwi icon

Przeciwciała przeciw tkankowej transglutaminazie IgA (tTG-A) (met.ELISA)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw tkankowej transglutaminazie IgG (tTG-G) (met.ELISA)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw warstwie rogowej (AKA) (IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciw wyspom trzustki (ICA) (IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciwgranulocytarne c-ANCA (PR3)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciwgranulocytarne p-ANCA (MPO)

badania krwi icon

Przeciwciała przeciwjądrowe i przeciwcytoplazmatyczne (IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciwjądrowe i przeciwcytoplazmatyczne (test przesiewowy z podaniem miana i typu świecenia)

badania krwi icon

Przeciwciała przeciwjądrowe i przeciwcytoplazmatyczne ELISA

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciwmitochondrialne AMA

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciwmitochondrialne typ M2 (AMA M2) ( IIF)

biochemia i immunochemia icon

Przeciwciała przeciwplemnikowe (ASA) (IIF)

markery nowotworowe

PSA całkowity

markery nowotworowe

PSA wolny

badania krwi icon

RF ilościowo

badania krwi icon

RF jakościowo – odczyn lateksowy

badania krwi icon

Równowaga kwasowo – zasadowa

badania krwi icon

Rozpuszczalny receptor transferyny

badania podstawowe

Sód

badania moczu icon

Sód w dobowej zbiórce moczu

badania kalu icon

Sód w kale

badania moczu icon

Sód w moczu

biochemia i immunochemia icon

Somatomedyna C IGF-1

badania krwi icon

Test CBA – ocena cytokin Th1/Th2

biochemia i immunochemia icon

Test tolerancji glukozy (75g – 0, 1h, 2h)

badania podstawowe

Test tolerancji glukozy (75g – 0, 2h)

badania krwi icon

Testosteron wolny

biochemia i immunochemia icon

TIBC – całkowita zdolność wiązania żelaza

badania podstawowe

Transferyna

badania krwi icon

Transferyna izoformy

badania krwi icon

Trójglicerydy

biochemia i immunochemia icon

Troponina I

badania podstawowe

Troponina T

badania podstawowe

UIBC

biochemia i immunochemia icon

Urydyliotransferaza heksozo-1-fosforowa

badania podstawowe

Wapń

badania krwi icon

Wapń zjonizowany

biochemia i immunochemia icon

Witamina A+E

biochemia i immunochemia icon

Witamina B1

biochemia i immunochemia icon

Witamina B6

badania krwi icon

Witamina D – norma, niedobór, nadmiar. Kiedy wykonać badanie?

biochemia i immunochemia icon

Witamina D3 1,25 OH

biochemia i immunochemia icon

Witamina K1

biochemia i immunochemia icon

Wolna hemoglobina w surowicy

badania krwi icon

Yersinia enterocolitica przeciwciała IgG IgA Western Blot

badania krwi icon

Yersinia enterocolitica przeciwciała IgG Western Blot

badania podstawowe

Żelazo

Sprawdź jak przygotować się do badania:


Badanie krwi

Materiał na badanie krwi powinno się pobierać na czczo, czyli z zachowaniem 8 – 12 godzinnej przerwy od czasu ostatniego posiłku. Zalecenie dotyczy wszystkich badań, ponieważ zmiany wywołane przyjęciem posiłku są trudne do przewidzenia, a uzyskane wartości interpretuje się wobec wartości referencyjnych ustalonych w standardowych warunkach.

W dniu poprzedzającym badanie krwi należy unikać obfitych i tłustych posiłków oraz spożywania alkoholu.

W dniu badania

Bezpośrednio przed badaniem krwi dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody.

Podobnie pora dnia może mieć wpływ na wiarygodność wyników badań. Zaleca się, pobieranie krwi w godzinach porannych (7:00 – 10:00). Jeżeli krew zostanie pobrana o innej porze dnia,  należy wziąć to pod uwagę interpretując uzyskane wyniki badań.

Bezpośrednio przed pobraniem wskazany jest 15 minutowy odpoczynek.

Badanie krwi a przyjmowane leki

W miarę możliwości badanie należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków, taką decyzję należy zawsze skonsultować z lekarzem.

Zawsze należy poinformować personel pobierający krew o przyjmowanych lekach, suplementach, preparatach ziołowych – zostanie to odnotowane podczas rejestracji.


Pobranie moczu do badania ogólnego

Sprawdź jak przygotować się na pobranie moczu do badania ogólnego.

Badanie Ogólne Moczu można wykonać o dowolnej porze dnia jednak zalecanym materiałem jest pierwsza, poranna porcja, czyli mocz oddany po nocnym 8 godzinnym wypoczynku lub jeśli to niemożliwe, po co najmniej 4 godzinach od poprzedniego oddania moczu.

Pobranie moczu – wskazania przed pobraniem:

  • stosowanie zwyczajowej diety i ilości przyjmowanych  płynów,
  • unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego,
  • zachowanie abstynencji seksualnej w dobie poprzedzającej badanie,
  • dokładne umycie okolicy ujścia cewki moczowej ciepłą wodą bez środków myjących i dezynfekujących i osuszenie jednorazowym ręcznikiem.

Nie zaleca się  wykonania badania w okresie od 2 dni przed i 2 dni po menstruacji.

Bardzo ważne aby mocz do badania pochodził z tzw. “środkowego strumienia”.

W tym celu, po oddaniu niewielkiej ilości moczu do toalety, bez przerywania należy podstawić pojemnik i oddać do niego 50 – 100 ml moczu, a następnie odstawić pojemnik i pozostały mocz oddać do toalety. Nie wolno przelewać moczu z nocnika, basenu itp.

Pojemnik z pobraną próbką moczu należy szczelnie zamknąć, opisać imieniem i nazwiskiem i jak najszybciej dostarczyć do punktu pobrań.


Doustny test tolerancji glukozy

Badanie wykonuje się w godzinach porannych, koniecznie na czczo czyli po 8 – 12 godzinach od ostatniego posiłku. Przed planowanym badaniem przez co najmniej 72 godziny nie należy zmieniać zwyczajowej diety oraz utrzymywać normalną aktywność fizyczną. 

W miarę możliwości badanie należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków, taką decyzję należy zawsze skonsultować z lekarzem. Jeżeli przyjęcie leku było konieczne przed pobraniem krwi należy przekazać taką informację pracownikowi w punkcie pobrań.

Pacjent powinien zgłosić się do punktu pobrań z zakupioną w aptece odpowiednią porcją glukozy. Badanie należy do grupy testów czynnościowych Zalecane jest uzyskanie pisemnego potwierdzenia od lekarza o braku przeciwskazań do wykonania testu.

Jak przebiega badanie?

Krew pobiera się rano, na czczo, a następnie wypija się 75 g glukozy rozpuszczonej w 150 – 200 ml ciepłej wody. Roztwór glukozy powinien być przyjęty w ciągu 3-5 minut. Kolejna próbkę krwi pobiera się po 2 godzinach od wypicia glukozy. Lekarz może zalecić pobranie krwi w innych odstępach czasu np. co godzinę.

U kobiet w ciąży krew pobiera się na czczo oraz po 60 i 120 minutach od przyjęcia 75 g glukozy.

Przez cały czas jego trwania należy przebywać w poczekalni punktu pobrań. W trakcie trwania testu nie wolno spożywać posiłków, przyjmować płynów ani palić papierosów.


Test z metoklopramidem

Badanie wykonuje się w godzinach porannych. Należy zgłosić się do punktu pobrań z zakupionym w aptece metoklopramidem.

Jak przebiega badanie

Krew pobiera się rano, na czczo, a następnie po 60 i 120 minutach od doustnego podania metoklopramidu. Lekarz ustala dawkę leku, a także może zalecić pobranie w innych odstępach czasu. Przez cały czas trwania testu należy przebywać w poczekalni punktu pobrań. Nie należy przyjmować posiłków ani płynów.


Posiew moczu

Posiew moczu – co to jest?

Mocz jest produkowany przez nerki w celu usunięcia części zanieczyszczeń oraz nadmiarowych substancji przez organizm. Przechodzi on z nerek do moczowodów (razem stanowią górne drogi moczowe), skąd trafia do pęcherza moczowego, a na zewnątrz ciała wydostaje się przez cewkę moczową (stanowiącą dolne drogi moczowe). W normalnych warunkach w moczu ani świetle dróg układu moczowego nie znajdują się bakterie. W sytuacji, gdy ze skóry (przez cewkę moczową) do dróg moczowych przedostaną się bakterie i zaczną się w nich namnażać, rozwinie się zakażenie układu moczowego. To dość częsty i powszechny problem, większość z nich dotyczy dolnych dróg moczowych (pęcherza), uważa się je za niepowikłane i łatwe do wyleczenia. Jeśli jednak nie zostaną one odpowiednio wcześnie wykryte, infekcja może rozprzestrzenić się w górę przez moczowody do nerek, powodując niebezpieczne odmiedniczkowe zapalenie nerek, które nieleczone uszkadza nerki. W najpoważniejszych przypadkach bakterie mogą rozprzestrzenić się do krwiobiegu i spowodować zagrażającą życiu posocznicę (sepsę). Najczęstszą przyczyną zapalenia układu moczowego jest bakteria E. Coli. W nielicznych przypadkach stwierdza się inne bakterie, jak Klebsiella, Proteus, Enterobacter. Kobiety częściej zapadają na infekcje dróg moczowych niż mężczyźni. Częściowo wynika to z faktu, że kobieca cewka moczowa jest krótsza i znajduje się bliżej odbytu, co pozwala na łatwiejszy kontakt bakterii z jelit z cewką moczową. W przypadku mężczyzn z ZUM należy wykonać dalszą diagnostykę, gdyż może to u nich oznaczać nieprawidłowości anatomiczne układu moczowego. Na ryzyko rozwinięcia ZUM nawracającego i z powikłaniami są też bardziej narażone osoby z chorobami nerek (np. kamienie nerkowe), z innymi schorzeniami przewlekłymi (np. cukrzycą), osłabiającymi oporność lub na stałe zacewnikowane. Posiew moczu to badanie, który polega na hodowli materiału z próbki moczu, dzięki czemu wykrywa i identyfikuje bakterie powodujące infekcję dróg moczowych (ZUM). Rozpoznanie zakażenia układu moczowego musi zostać potwierdzone badaniem posiewu moczu.

Posiew moczu – kiedy wykonać badanie?

Badanie jest zlecane przez lekarza w celu diagnostyki infekcji układu moczowego, szczególnie powikłaniami u osób z czynnikami ryzyka, przedłużających się i nie odpowiadających na pierwotne leczenie. Badanie pomaga zdeterminować lokalizację zakażenia (górne lub dolne drogi moczowe), określić gatunek bakterii. która je wywołała i na tej podstawie dobrać najwłaściwszy (powodujący najmniej działań niepożądanych) antybiotyk w celu jej leczenia i zapobiegania komplikacjom. Następnie należy monitorować skuteczność terapii. Badanie powinno być wykonywany łącznie z analizą ogólną (biochemiczną) zawartości moczu oraz badaniem jego osadu, które również mogą pomóc w diagnostyce zakażeń układu moczowego (np. poprzez stwierdzenie zmiany pH moczu, obecności białych krwinek w moczu, podwyższenie w nim aktywności enzymu esterazy leukocytów- pochodzącej z rozpadających się leukocytów). W przypadku podejrzenia urosepsy (sepsy wywołanej rozprzestrzenieniem się infekcji z układu moczowego) posiew moczu należy dodatkowo uzupełnić o posiew krwi. Posiew moczu jest też profilaktycznie wykonywany u kobiet ciężarnych, gdyż w ich przypadku wykrycie bakterii w moczu nawet bez obecności objawów zakażenia (bakteriomocz bezobjawowy), w późniejszych okresach ciąży może się rozszerzyć na górne drogi moczowe i powodować zwiększone ryzyko rozwoju odmiedniczkowego zapalenia nerek.

Posiew moczu – kto powinien wykonać badanie?

Osoby z objawami infekcji dolnych dróg moczowych:
  • parcie na mocz
  • poczucie zalegania moczu w pęcherzu bezpośrednio po jego oddaniu
  • ból, pieczenie podczas oddawania moczu
  • zmiana zapachu i koloru moczu
  • ból w okolicy podbrzusza
Osoby z objawami infekcji górnych dróg moczowych:
  • ból w lędźwiach
  • tkliwość okolicy nerek na wstrząsanie
  • dreszcze i gorączka
  • nudności i wymioty
  • mocz z domieszką krwi

Posiew moczu norma

  • ujemny – jest raportowany, jeśli w posiewie nie zaobserwuje się wzrostu bakterii. W przypadku nie wykrycia bakterii w posiewie, ale obecności leukocyturii (stwierdzenia podwyższonego stężenia białych krwinek w moczu), może to świadczyć o zakażeniu drobnoustrojami, których hodowla jest trudna (Chlamydia, mykoplazmy, zakażenie rzęsistkiem pochwowym, gruźlica).  Jeśli objawy związane z układem moczowym, mimo ujemnego posiewu, utrzymują się, należy też rozważyć nieinfekcyjne (nie spowodowane zakażeniem bakteriami) przyczyny jego schorzeń.
  • dodatni – jest raportowany, jeśli w posiewie zaczynają rosnąć bakterie. W przypadku próbek moczu pobranych prawidłowo, posiewy zawierające więcej niż 100000 jednostek bakterii tworzących kolonie (CFU) / mililitr jednego rodzaju bakterii zwykle wskazują na zakażenie. Następnie oznacza się ich gatunek i wykonywany jest antybiogram (oznaczenie ich wrażliwości na dany rodzaj antybiotyku).
Czasami w posiewie wyhodowany zostaje więcej niż jeden rodzaj bakterii. Rzadko, jest to spowodowane infekcją obejmującą więcej niż jeden patogen; jednak jest bardziej prawdopodobne, że próbka do badania została nieprawidłowo pobrana i zanieczyszczona bakteriami ze skóry, pochwy lub kału.

Dobowa zbiórka moczu

Dobowa zbiórka moczu

Przed przystąpieniem do pobrania dobowej zbiórki moczu należy zaopatrzyć się w specjalny 2-3 litrowy pojemnik z podziałką umożliwiającą dokładne odczytanie objętości. Ponadto potrzebny będzie pojemnik jednorazowy, w którym próbka moczu ze zbiórki zostanie przekazana do punktu pobrań.

Niektóre parametry oznaczane w dobowej zbiórce moczu wymagają zastosowania środka konserwującego. Przed przystąpieniem do zbiórki moczu należy uzyskać informację od personelu punktu pobrań, czy środek taki jest konieczny i czy można go otrzymać w punkcie pobrań.

Jak pobrać materiał

Dobową zbiórkę moczu należy rozpocząć w godzinach porannych i prowadzić przez  24 godziny, czyli np. zbiórka rozpoczęta w poniedziałek o godzinie 8:00 powinna zakończyć się we wtorek o godzinie 8:00.

Pierwszą poranną porcję moczu należy oddać do toalety, a zbiórkę rozpocząć od drugiej porcji (w przypadku konieczności zastosowania środka konserwującego należy go dodać do pojemnika, gdzie znajduje się już porcja moczu rozpoczynająca zbiórkę).

Należy odnotować godzinę rozpoczęcia zbiórki. Od tej pory każda porcja moczu, w całości musi być oddawana do pojemnika. W przypadku pominięcia którejś z porcji moczu, zbiórkę należy przerwać i rozpocząć od nowa, następnego dnia, a zebrany już mocz wylać.

Ostatnią porcją moczu, która zostanie oddana do pojemnika jest poranna próbka moczu oddana w drugim dniu prowadzenia zbiórki.

W czasie trwania dobowej zbiórki moczu pojemnik należy przechowywać w lodówce.

Po zakończeniu zbiórki należy określić objętość zebranego moczu odczytując pojemność z podziałki na ścianach pojemnika.

Mocz w pojemniku zbiorczym dokładnie wymieszać, a następnie przelać 50 – 100 ml do jednorazowego pojemnika.

Do punktu pobrań należy dostarczyć próbkę moczu wraz z zanotowanymi informacjami o objętości zebranego moczu oraz o godzinie rozpoczęcia i zakończenia zbiórki.


Pobranie kału

Pobranie kału – krok po kroku

Aby wykonać pobranie kału na badanie, należy się wcześniej zaopatrzyć w  specjalny pojemnik z przytwierdzoną do nakrętki łopatką i czyste, suche naczynie (basen, ewentualnie plastikowy jednorazowy pojemnik).

Przed pobraniem próbki należy opróżnić pęcherz moczowy, a następnie oddać kał do przygotowanego wcześniej czystego suchego pojemnika.

Jeśli w kale widoczne są pasożyty należy oddzielić je od próbki, wypłukać wodą i przesłać do laboratorium w oddzielnym pojemniku zawierającym niewielką ilość wody lub soli fizjologicznej.

Za pomocą łopatki z nakrętki pojemnika należy pobrać małe próbki  kału z kilku punktów, szczególnie tych zawierających np. krew, śluz lub ropę.

Całkowita ilość kału w pojemniku powinna odpowiadać wielkości orzecha laskowego, a jeśli kał jest płynny objętość próbki powinna wynosić 2-3 ml.

Pobranie kału – co dalej

Próbkę należy przekazać do punktu pobrań w możliwie najkrótszym czasie od momentu pobrania. Jeżeli czas od pobrania do dostarczenia przekracza 2 godziny, próbkę należy przechowywać w lodówce.


Pobranie kału na badanie w kierunku nosicielstwa Salmonella i Shigella

Przed rozpoczęciem zbiórki należy zaopatrzyć się w punkcie pobrań w 3 wymazówki z podłożem transportowym.

Próbki kału do badania w kierunku nosicielstwa Salmonella-Shigella należy pobierać w ciągu 3 kolejnych dni (każdego dnia jedna próbka kału).

Przed pobraniem próbki należy całkowicie opróżnić pęcherz moczowy.

Kał należy oddać do czystego, suchego naczynia (basen lub inny pojemnik).

Próbkę kału należy pobrać za pomocą wymazówki i umieścić w podłożu transportowym.

Każda próbkę należy opisać datą i godziną .

Próbkę w podłożu transportowym należy przechowywać  w temperaturze pokojowej.

Trzeciego dnia w godzinach porannych, po pobraniu ostatniej próbki, wszystkie trzy próbki należy jak najszybciej dostarczyć do punktu pobrań. Czas od pobrania pierwszej próbki do dostarczenia wszystkich do punktu pobrań nie powinien przekraczać 72 godzin.

Próbki mogą być przekazywane wyłącznie do czwartku.


Pobranie plwociny do badania bakteriologicznego

Przed badaniem należy zaopatrzyć się w jałowy pojemnik, który można otrzymać w punkcie pobrań lub zakupić w aptece.

Próbkę należy pobrać w godzinach porannych, na czczo.

Przed pobraniem należy umyć zęby i wypłukać jamę ustna przegotowana wodą.

Następnie wykrztusić plwocinę i wypluć ją bezpośrednio do jałowego pojemnika bez dotykania jego wewnętrznych ścianek.

Przygotowana próbka powinna zawierać od 2 do 10 ml materiału do badań.

 

Materiał należy jak najszybciej dostarczyć do punktu pobrań.

Uwaga!

Jeśli nie jest możliwe prawidłowe pobranie próbki (nie można  wykrztusić plwociny, albo jest  jej zbyt mało) należy skontaktować się z lekarzem, który może zalecić inhalacje lub zastosować środki mukolityczne.


Pobranie wymazu z gardła

Na pobranie wymazu z gardła należy zgłosić się  do punktu pobrań na czczo lub minimum 3 godziny po spożyciu ostatniego posiłku.

Przed badaniem nie  należy myć zębów, nie można stosować płynów do płukania jamy ustnej oraz tabletek do ssania.


Pobranie kału na krew utajoną

Badanie nie wymaga zmiany diety.

Przed badaniem należy w laboratorium pobrać specjalne probówki z przyczepionym do korka aplikatorem i zawierające płyn transportowy oraz przygotować czyste, suche naczynie (basen lub inny pojemnik), które będzie służyć za toaletę. Ma to na celu uniknięcie rozcieńczenia kału wodą lub moczem z toalety. Probówki należy przechowywać w lodówce, a w dniu pobierania kału ocieplić do temperatury pokojowej.

Przed wypróżnieniem należy całkowicie opróżnić pęcherz moczowy. Oddać kał do przygotowanego naczynia i za pomocą aplikatora pobrać próbki z 2-3 miejsc, a następnie wymieszać z płynem w probówce. Należy uważać, żeby przy otwieraniu probówki i dodawaniu kału nie rozpryskać znajdującego się w niej płynu. Po dodaniu próbki kału probówkę należy dokładnie zamknąć i kilkakrotnie potrząsnąć dla wymieszania kału z płynem.

Zaleca się pobieranie próbek kału przez 3 dni, wykorzystując 3 kolejne probówki. Pobrane próbki należy przechowywać w temperaturze lodówki. Po pobraniu ostatniej próbki należy jak najszybciej dostarczyć próbki do punktu pobrań.

Próbek kału nie należy pobierać podczas menstruacji, ani na 3 dni przed lub po niej, przy krwawieniach spowodowanych zaparciami, przy krwawiących hemoroidach, po incydentach krwawienia z nosa, z dziąseł,  po ekstrakcjach zębów, po doodbytniczym podaniu leków, przy przyjmowaniu leków przeczyszczających, dużych dawek witaminy C, salicylanów, preparatów żelaza, związków glinu i bizmutu.

Badanie PSA

Zaleca się pobieranie krwi na czczo, czyli z zachowaniem 8 – 12 godzinnej przerwy od czasu ostatniego posiłku. Zalecenie dotyczy wszystkich badań, ponieważ zmiany wywołane przyjęciem posiłku są trudne do przewidzenia, a uzyskane wartości interpretuje się wobec wartości referencyjnych ustalonych w standardowych warunkach.

W dniu poprzedzającym badanie należy unikać obfitych i tłustych posiłków oraz spożywania alkoholu. 

 Przed wykonaniem badania należy unikać jazdy rowerem lub pociągiem oraz palenia wyrobów tytoniowych.

Bezpośrednio przed badaniem dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody.

Podobnie pora dnia może mieć wpływ na wiarygodność wyników badań. Zaleca się, pobieranie krwi w godzinach porannych (7:00 – 10:00). Jeżeli krew zostanie pobrana o innej porze dnia,  należy wziąć to pod uwagę interpretując uzyskane wyniki badań.

Bezpośrednio przed pobraniem wskazany jest 15 minutowy odpoczynek.

W miarę możliwości badanie należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków, taką decyzję należy zawsze skonsultować z lekarzem.

Zawsze należy poinformować personel pobierający krew o przyjmowanych lekach, suplementach, preparatach ziołowych – zostanie to odnotowane podczas rejestracji.


Przygotowanie do badania pod kątem markerów nowotworowych

Zaleca się pobieranie krwi na czczo, czyli z zachowaniem 8 – 12 godzinnej przerwy od czasu ostatniego posiłku. Zalecenie dotyczy wszystkich badań, ponieważ zmiany wywołane przyjęciem posiłku są trudne do przewidzenia, a uzyskane wartości interpretuje się wobec wartości referencyjnych ustalonych w standardowych warunkach.

W dniu poprzedzającym badanie należy unikać obfitych i tłustych posiłków oraz spożywania alkoholu.

Bezpośrednio przed badaniem dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody natomiast niewskazane jest palenie wyrobów tytoniowych.

Podobnie pora dnia może mieć wpływ na wiarygodność wyników badań. Zaleca się, pobieranie krwi w godzinach porannych (7:00 – 10:00). Jeżeli krew zostanie pobrana o innej porze dnia,  należy wziąć to pod uwagę interpretując uzyskane wyniki badań.

Bezpośrednio przed pobraniem wskazany jest 15 minutowy odpoczynek.

W miarę możliwości badanie należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków, taką decyzję należy zawsze skonsultować z lekarzem.

Zawsze należy poinformować personel pobierający krew o przyjmowanych lekach, suplementach, preparatach ziołowych – zostanie to odnotowane podczas rejestracji.

Znajdź placówki Synevo w całej Polsce


Laboratorium
Warszawa

Laboratorium
Wrocław

Laboratorium
Łódź

Laboratorium
Gdańsk

Laboratorium
Poznań

Laboratorium
Bydgoszcz

Laboratorium
Kraków

Laboratorium
Katowice