Menopauza (nazywana także klimakterium lub przekwitaniem) to okres w życiu dorosłej kobiety, kiedy dochodzi do zakończenia okresu rozrodczego. Z artykułu dowiesz się, jak rozpoznać menopauzę oraz jakie badania wykonać, aby na bieżąco kontrolować stan zdrowia podczas zmian hormonalnych w organizmie.
Menopauza jest to zjawisko fizjologiczne związane z naturalnym procesem starzenia się. Już od wczesnych etapów rozwoju embrionalnego liczba komórek jajowych w jajnikach kobiety jest ściśle określona. Jedna z tych komórek (od momentu zakończenia procesu dojrzewania) uwalniana jest co miesiąc podczas owulacji. Wraz z upływem czasu liczba komórek jajowych w jajnikach ulega zmniejszeniu, do momentu aż nastąpi ich całkowita atrezja. Skutkuje to rozpoczęciem się menopauzy. Dochodzi do zmian gospodarki hormonalnej, wzrostu stężeń hormonów LH oraz FSH oraz spadku stężenia estrogenów we krwi.
Zmiany hormonalne w organizmie kobiety, skutkują pojawieniem się różnych, często uciążliwych objawów. Okres ten zazwyczaj trwa kilka lat. Głównym objawem, który wskazuje na rozpoczęcie menopauzy jest brak menstruacji, często poprzedzony nieregularnym jej występowaniem, ze zmienną długością poszczególnych cyklów.
Możliwe jest przedwczesne wystąpienie menopauzy u młodych kobiet, w wyniku określonych zaburzeń funkcjonowania układu hormonalnego lub jako konsekwencja leczenia chorób narządów rozrodczych, szczególnie z wykorzystaniem metod chirurgicznych.
Dodatkowo do zbyt wczesnego rozwoju menopauzy może dojść w wyniku chorób nowotworowych układu rodnego kobiety oraz ich leczenia z wykorzystaniem np. radio- i chemioterapii. W przypadku przewlekłych, nieleczonych chorób układu odpornościowego oraz endokrynologicznego także może dojść do rozwoju powikłań związanych ze zbyt wczesnym wystąpieniem klimakterium.
Warto wiedzieć:
Dolegliwości pojawiające się w wieku okołomenopauzalnym wynikają ze zmian gospodarki hormonalnej, a co za tym idzie wpływu zmieniających się stężeń hormonów na różne tkanki i układy w ciele kobiety. Ich nasilenie jest dość zmienne osobniczo – każda pacjentka może inaczej doświadczać objawów związanych z menopauzą.
Podstawowym objawem, który świadczy o zbliżającej się menopauzie jest utrata regularności cyklów miesiączkowych. Poza zmienną długością ich trwania można także zaobserwować zmiany w przebiegu samej miesiączki – krwawienia mogą być mniej lub bardziej obfite niż zazwyczaj oraz mogą także nasilić się dolegliwości bólowe z nimi związane. Dodatkowo, stopniowo mogą pojawiać się inne objawy menopauzy, takie jak:
Należy pamiętać, że objawy te mogą towarzyszyć także innym jednostkom chorobowych. Dlatego w celu diagnostyki przyczyn ich występowania konieczna jest konsultacja lekarska oraz badania laboratoryjne, głównie hormonalne, które umożliwią potwierdzenie menopauzy lub też pozwolą na rozpoczęcie diagnostyki w kierunku zaburzeń związanych z rozwojem wymienionych powyżej objawów.
Zmiany w stężeniach hormonów wpływają także na zwiększone ryzyko rozwoju innych chorób, jak np.miażdżyca lub osteoporoza. Występowanie osteoporozy związane jest ze zmianami stężeń estrogenów, przez co dochodzi do spadku gęstości tkanki kostnej. Osteoporoza może prowadzić do zwiększonego ryzyka złamań, nawet w przypadku urazów niskoenergetycznych. Należy pamiętać o tej zależności, ponieważ wcześnie wykryta osteoporoza umożliwia wdrożenie właściwego leczenia, które znacząco zmniejsza ryzyko poważnych urazów.
Menopauza najczęściej pojawia się u kobiet między 49 a 52 rokiem życia, choć fizjologicznie może się ona pojawić zarówno 4 lata wcześniej, jak i 3 lata później (45-55 rok życia). Na czas wystąpienia menopauzy ma wpływ wiele czynników – zarówno zależnych od pacjentki (jak np. palenie papierosów, spożywanie alkoholu, inne aspekty stylu życia), jak i czynników niezależnych, czyli uwarunkowania genetyczne oraz współwystępujące choroby. Wyróżnia się zazwyczaj 3 stadia związane z klimakterium:
Podczas okresu premenopauzalnego w organizmie kobiety rozpoczynają się procesy, które skutkują zmianami w funkcjonowaniu układu hormonalnego. W wyniku tego pacjentka może zacząć dostrzegać pierwsze objawy świadczące o zbliżającej się menopauzie. Pojawia się także nieregularność cykli miesiączkowych oraz zmiany w krwawieniach miesięcznych. Długość trwania okresu premenopauzalnego oraz intensywność doświadczanych podczas niego objawów może być zmienna u poszczególnych kobiet.
Okres okołomenopauzalny to szerokie pojęcie, które obejmuje kilka lat przed pojawieniem się ostatniej miesiączki, jak i kolejnych 12 miesięcy następujących po niej. Szacuje się, że cały proces z tym związany zazwyczaj trwa od 4 do 6 lat i rozpoczyna się między 40 a 50 rokiem życia. To właśnie podczas tego okresu występuje największe nasilenie objawów związanych z menopauzą.
Okres pomenopauzalny rozpoczyna się w momencie, gdy od ostatniej miesiączki minęło 12 miesięcy (przy jednoczesnym wykluczeniu innych przyczyn ustania menstruacji). Nadal mogą występować objawy typowe dla menopauzy, choć z mniejszym nasileniem. Pojawienie się w tym okresie krwawienia z dróg rodnych jest niepokojącym objawem, który może świadczyć o m.in. rozwoju nowotworu dróg rodnych. Z tego powodu każdy niepokojący czy nietypowy objaw powinien być konsultowany przez lekarza-ginekologa.
W przypadku pojawienia się objawów menopauzy warto wykonać badania laboratoryjne, które pozwolą ocenić czy występujące dolegliwości są z nią związane. Główne parametry to FSH i estradiol.
Pakiet badań pozwalający na oceną gospodarki hormonalnej kobiety może obejmować:
Konsultacja: Zespół Medyczny Synevo
Źródła:
-30%
na wszystkie badania i pakiety
przy zamówieniu od 300 zł
kod: OFF30
Kod ważny do 26.02.2026
-25%
Zniżka dowolne na badania i pakiety.
kod: LUT25
Kod ważny do 24.02.2026
