Cukrzyca to choroba przewlekła, której przyczyną jest defekt wydzielania insuliny. Prowadzi to do zwiększonego stężenia glukozy we krwi (hiperglikemia). Dowiedz się, jakie są pierwsze objawy cukrzycy i jakie badania wykonać?
Powiązane badania:
Zalecamy zapoznać się z badaniami i artykułami należącymi do tego artykułu:
Cukrzyca to grupa chorób związanych z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej w organizmie. Cukry złożone pod wpływem enzymów trawiennych przewodu pokarmowego są rozkładane do prostych, głównie glukozy, która jest głównym źródłem energii dla organizmu. Może ona wniknąć do komórek i zostać przez nie wykorzystana wyłącznie w obecności insuliny, hormonu produkowanego przez trzustkę.
U diabetyków (osób chorych na cukrzycę) występują różne nieprawidłowości zaburzające ten proces. Obserwuje się u nich całkowity lub częściowy brak produkcji insuliny przez trzustkę, ale również niewrażliwość tkanek na jej działanie. Prowadzi to do utrzymującego się wysokiego poziomu cukru we krwi (hiperglikemii), który powoduje uszkodzenia narządów wewnętrznych i powstanie trwałych powikłań.
Wyróżniamy kilka rodzajów cukrzycy- typ 1, typ 2, MODY (przebiegająca jak cukrzyca typu 2 u dorosłych, ale z początkiem w okresie dojrzałości), LADA (cukrzyca o podłożu autoimmunologicznym u osób dorosłych) i cukrzycę ciążową. Różnią się one wiekiem osób chorujących, przyczyną choroby czy jej przebiegiem. Niezależnie od tych czynników, wspólną cechą nieleczonej cukrzycy jest stan przedłużającej się hiperglikemii.
Warto wiedzieć:
Cukrzyca typu 1 ma zwykle swój początek w dzieciństwie lub wieku dojrzewania, a pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj nagle i szybko narastają w czasie. W przebiegu cukrzycy typu 1 często pojawia się potrzeba skorzystania z doraźnej pomocy lekarskiej. W przypadku, gdy niedobór insuliny jest tak duży, że komórki nie mogą wykorzystać gromadzącej się w krążeniu glukozy do swoich celów metabolicznych, zaczynają traktować lipidy (tłuszcze) jako materiał energetyczny. Dochodzi wtedy do nasilonej produkcji ciał ketonowych i rozwoju kwasicy ketonowej, co może skutkować groźnym dla życia powikłaniem, śpiączką ketonową. Charakterystyczne dla niej są objawy takie jak wymioty, ból brzucha, oddech o słodkawym zapachu czy zaburzenia świadomości. Metodą leczenia cukrzycy typu 1 jest wyłącznie insulina. W sytuacji gdy komórki wytwarzające insulinę zostaną całkowicie zniszczone, pacjent staje się całkowicie zależny od codziennego podawania tego hormonu. Diabetycy zazwyczaj dostarczają sobie insulinę w formie zastrzyków podskórnych lub za pomocą specjalnych pomp.
Cukrzyca typu 2 to najczęstszy rodzaj tej choroby. Dotyka głównie osoby po 35 r.ż., a pierwsze objawy są zazwyczaj subtelne, niezauważalne, narastają powoli. Z tego powodu, cukrzyca typu 2 jest najczęściej rozpoznawana przypadkowo w wyniku regularnych badań kontrolnych. Długotrwałe utrzymywanie się wysokiego poziomu cukru we krwi przy nierozpoznanej cukrzycy typu 2, skutkuje rozwojem wielu trwałych powikłań związanych z zaburzeniem czynności wielu narządów. Zagrożone są przede wszystkim serce i naczynia krwionośne (nerek, siatkówki oka, odżywiające nerwy). Trudno gojące się rany skóry czy zaburzenia czucia w kończynach to tylko niektóre z uciążliwych objawów które zgłaszają pacjenci. Pierwszym etapem postępowania w walce z cukrzycą typu 2 jest systematyczna aktywność fizyczna i zrównoważona dieta, które sprzyjają utrzymaniu prawidłowej masy ciała. Jeśli modyfikacja stylu życia nie przyniesie spodziewanych efektów, do leczenia włącza się doustne leki obniżające poziom cukru i poprawiające wrażliwość tkanek na insulinę (np. metforminę, liraglutyd). W najpoważniejszych przypadkach prowadzi się intensywną insulinoterapię.
Istnieje wiele czynników, które prowadzą do cukrzycy:
Rozwój cukrzycy typu 1 wiąże się z procesem autoimmunologicznym, w którym układ odpornościowy organizmu atakuje komórki trzustki, wytwarzające hormon insulinę. W rezultacie ich liczba stopniowo spada, aż do momentu, w którym trzustka nie jest w stanie wyprodukować wystarczającej ilości insuliny potrzebnej do regulowania poziomu cukru we krwi. Dokładna przyczyna reakcji autoimmunologicznej nie jest w pełni znana, ale uważa się, że jest związana z kombinacją czynników genetycznych i środowiskowych. Według obecnej wiedzy, rozwojowi cukrzycy typu 1 nie można zapobiec, jest więc niezależny od stylu życia.
Rozwój cukrzycy typu 2 wiąże się z obecnością zjawiska insulinooporności, czyli niewrażliwości tkanek organizmu na działanie insuliny. Oznacza to, że mimo prawidłowego wydzielania tego hormonu przez trzustkę, komórki na niego nie reagują i nie wchłaniają glukozy z krwi. W rezultacie w krążeniu wzrasta zarówno poziom cukru, jak i insuliny, której produkcja wzrasta w odpowiedzi stan przewlekłej hiperglikemii. Po latach trwania choroby u pacjentów z cukrzycą typu 2 trzustka może utracić zdolność do wytwarzania insuliny, co prowadzi do rozwoju stanu podobnego jak w cukrzycy typu 1. Rozwój cukrzycy typu 2 jest bezpośrednio związany z niewłaściwym stylem życia, towarzyszy schorzeniom takim jak nadmiar cholesterolu we krwi, miażdżyca, choroba wieńcowa, otyłość czy nadciśnienie.
Najczęstsze objawy cukrzycy typu 1 i 2 obejmują:
Poza powyższymi objawami, przy długotrwałym przebiegu cukrzycy typu 2, dodatkowo można zaobserwować:
Wśród diabetyków odnotowuje się też zwiększoną częstość powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak zawał czy udar mózgu.
Badacze obserwują stały wzrost liczy zachorowań na cukrzycę u dzieci. W przeszłości, u młodszych osób rozpoznawana była zazwyczaj cukrzyca typu 1. Obecnie, coraz częściej diagnozuje się też u nich cukrzycę typu 2, która do niedawana uważana była za chorobę typową dla osób powyżej 35 roku życia. Wynika to między innymi ze zjawisk takich jak upowszechnienie nieprawidłowego sposobu odżywiania i siedzącego stylu życia. Skutkują one rozwojem czynników ryzyka cukrzycy, między innymi nadwagi i otyłości, u coraz młodszych dzieci.
Badania laboratoryjne w rozpoznawaniu i monitorowaniu cukrzycy obejmują:
Stan przedcukrzycowy lub stan zwiększonego ryzyka cukrzycy rozpoznaje się gdy zostanie wykryta:
Cukrzycę rozpoznaje się w niżej wymienionych sytuacjach:
Na nieprawidłowości wskazuje też odsetek hemoglobiny glikowanej HbA1C powyżej 8%.
Źródła:
-30%
na wszystkie badania i pakiety
przy zamówieniu od 300 zł
kod: OFF30
Kod ważny do 26.02.2026
-25%
Zniżka dowolne na badania i pakiety.
kod: LUT25
Kod ważny do 24.02.2026
