Płytki krwi (krew cytrynianowa)

Płytki krwi na cytrynian, czyli trombocyty, są jednym z rodzajów komórek znajdujących się we krwi, których głównym zadaniem jest udział w procesach krzepnięcia poprzez wytworzenie skrzepu. Są produkowane w szpiku kostnym, skąd uwalniane są do krążenia. Biorą także udział w reakcji odpornościowej organizmu, gdzie pomagają innym komórkom odpornościowym wykrywać bakterie i wirusy. Trombocyty wpływają także na przebieg procesów zapalnych poprzez wydzielanie specjalnych związków (cytokin), które przekazują informacje innym komórkom na temat trwającego uszkodzenia tkanek.

Płytki krwi na cytrynian – kiedy wykonać badanie?

Badanie płytek krwi polega na zmierzeniu ich stężenia we krwi. Szczególny rodzaj tego badania, czyli z oddzielnym pobraniem próbki krwi na specjalny związek, cytrynian, zapewnia jego poprawny wynik – jako że związek ten hamuje ich agregację i zapobiega otrzymywaniu zafałszowanych informacji zwrotnych. Szczególnie często metoda ta jest używana, gdy podczas pierwszego badania uzyskany wynik wskazywał na małą ich liczbę.

Wiele chorób przebiega z zaburzonymi poziomami płytek krwi. Zarówno ich niedobór jak i nadmiar może mieć wybitnie niekorzystne skutki dla zdrowia pacjenta.

Zbyt niskie poziomy trombocytów nazywane są trombocytopenią i mogą być wywoływane przez np.:

• splenomegalię (powiększenie śledziony)
• obecnie trwającą chemioterapię
• niektóre choroby pasożytnicze, np. babesziozę
• efekty uboczne niektórych leków (np. heparyn)
• uszkodzenie szpiku

Zbyt wysokie poziomy płytek krwi nazywane są z kolei trombocytozą. Jej przyczynami mogą być:

• trwający proces nowotworowy
• wiele chorób przewlekłych
• niedobór żelaza
• znaczna utrata krwi
• niektóre choroby wrodzone

Płytki krwi na cytrynian – kto powinien wykonać badanie?

Badanie płytek krwi powinno wykonywać się u pacjentów narażonych na występowanie zaburzeń w ich liczbie, czyli m.in. pacjentów onkologicznych, przewlekle leczonych lekami, które mają wpływ na układ krzepnięcia oraz obciążonych rodzinnymi predyspozycjami do nieprawidłowości w tym obszarze.

Głównymi objawami zbyt niskich poziomów trombocytów są:

• wybroczyny na skórze i błonach śluzowych (czyli małe plamki, spowodowane spontanicznym wylewem krwi z małych naczyń)
• spontaniczne krwawienia z dziąseł, nosa
• łatwiejsze powstawanie siniaków
• wydłużony czas krwawienia, np. po skaleczeniu się
• długie, obfite miesiączki

Zbyt wysokie poziomy trombocytów zazwyczaj nie dają jasnych objawów klinicznych i są wychwytywane podczas przeprowadzania rutynowych morfologii lub innych badań krwi.

Płytki krwi na cytrynian norma (wartości referencyjne)

• do 1 mies. 150 – 500 G/l
• 1 mies. – 2 lata 150 – 450 G/l
• 2– 12 lat 140 – 420 G/l
• >12 lat 125 – 400 G/l

Płytki krwi wynik

Niski poziom płytek krwi może wynikać z wielu różnych chorób. Taki stan nazywany jest małopłytkowością, lub też trombocytopenią. Może on występować w przypadku:

• zbyt niskiej produkcji tych komórek w szpiku kostnym (jako objaw choroby nowotworowej, lub jako efekt uboczny chemio- i radioterapii)
• przy niedoborach pokarmowych
• w przebiegu alkoholizmu
• stosowania niektórych leków

oraz wielu innych chorób, do których diagnozy wymagane jest wykonanie szeregu innych badań, które mają na celu zawężenie pola poszukiwania patologii w ciele pacjenta.

Wysoki poziom płytek, czyli nadpłytkowość, niekoniecznie jest objawem ciężkiej choroby. Może wynikać także np. ze zbyt intensywnego wysiłku fizycznego ostatnimi czasy, a także w przebiegu ciąży. Jednak istnieje ryzyko, że taka trombocytoza może być objawem trwającej choroby nowotworowej lub uszkodzenia śledziony.

Wszystkie wyniki badań należy zawsze konsultować z lekarzem, gdyż tylko w połączeniu z obrazem klinicznym prezentowanym przez pacjenta oraz z innymi narzędziami diagnostycznymi stanowią one użyteczną informację w procesie leczniczym.